Red Sea

Η Ερυθρά Θάλασσα.

Ένα ειδυλλιακό μέρος της Ανατολής.

Ένα μέρος σιωπής, ισχύος

και ποικιλομορφίας.

Είναι γνωστή για την υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι

που συμβάλλει στην καθαρότητα των νερών.

Τα φύκη δεν εξαπλώνονται εύκολα.

Γι' αυτό οι κοραλλιογενείς της ύφαλοι

θεωρούνται παράδεισος για τους δύτες.

Βρίσκουμε πολλά δείγματα θαλάσσιας ζωής εδώ.

Υπάρχουν πολλά πολύχρωμα κοπάδια ψαριών,

τα δημοφιλή ψάρια κλόουν,

πέρκες,

επαγρυπνούσες σμέρνες,

περίεργα ψάρια φούσκες

και φυσικά κομψές θαλάσσιες χελώνες.

Η πιο σημαντική ατραξιόν είναι οι κοραλλιογενείς ύφαλοι

που λάμπουν στο φως του ήλιου.

Από την τροχιά της Γης

φαίνεται καθαρά το επίμηκες σχήμα της Ερυθράς Θάλασσας.

Είναι μια στενή θάλασσα

με μήκος 2.240 χιλιόμετρα

και βάθος ως 2.604 μέτρα,

που συνορεύει με τον Ινδικό Ωκεανό

μεταξύ της Βορειοανατολικής Ασίας και της Αραβικής Χερσονήσου.

Η Ερυθρά Θάλασσα περιέχει σχεδόν 200.000 κυβικά χιλιόμετρα νερό.

Η επιφάνειά της καλύπτει πάνω από 438.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα

και το νερό κατά μέσο όρο έχει βάθος 538 μέτρα.

Μια καλή ερώτηση θα ήταν γιατί ονομάζεται Ερυθρά Θάλασσα.

Έχουν υπάρξει διάφορες ερμηνείες ήδη απ' την αρχαιότητα.

Απ' τη μία, οι μπλε άλγες φωτίζουν μέσα στο νερό.

Βρίσκονται ακριβώς κάτω απ' την επιφάνεια.

Όταν ανθίζουν, γίνονται κόκκινες.

Γι' αυτό το νερό φαίνεται κόκκινο,

αν το δει κανείς από πάνω.

Αλλά αυτό το φυτό δεν είναι παντού.

Μια άλλη εξήγηση για το όνομα

είναι οι κοκκινωποί βράχοι στις ακτές της.

Είναι κόκκινοι γιατί περιέχουν οξείδιο του σιδήρου,

που τους δίνει την απόχρωση.

Σύμφωνα με τον θρύλο,

οι βράχοι αυτοί έχουν καεί απ' τον ήλιο.

Το όνομα ίσως προέρχεται κι απ' τους Ιρανούς ναυτικούς,

που σημάδευαν με χρώματα τα σημεία του ορίζοντα.

Ο Νότος ήταν κόκκινος.

Από γεωλογική άποψη η θάλασσα είναι πολύ νέα.

Δημιουργήθηκε πριν 25 εκατομμύρια χρόνια,

λόγω της απομάκρυνσης της Αφρικανικής και της Ασιατικής τεκτονικής πλάκας.

Το χάσμα αυτό γέμισε με θαλασσινό νερό

και γεννήθηκε η Ερυθρά Θάλασσα.

Λόγω της συνεχούς μετατόπισης των τεκτονικών πλακών,

η Ερυθρά θάλασσα πλαταίνει κατά μέσο όρο 1,2 εκατοστά τον χρόνο.

Τα νότια της Ερυθράς Θάλασσας έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Εκεί όπου η Ερυθραία, το Τζιμπουτί και η Υεμένη βγαίνουν στη θάλασσα,

προς τον Ινδικό Ωκεανό.

Υπάρχει ένα στενό σημείο εδώ,

όπου η θάλασσα έχει πλάτος μόλις 29 χιλιόμετρα

και βάθος μόλις 130 μέτρα.

Λόγω της φυσικής αυτής συμφόρησης,

το νερό ανανεώνεται ελάχιστα

κι έχει υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι.

Σ' αυτές τις συνθήκες το πλαγκτόν και τα φύκη δεν εξαπλώνονται εύκολα

και το νερό φαίνεται κρυστάλλινο,

όπως φαίνεται απ' την ακτή εδώ.

Αλλά και μέσα στο νερό

η ορατότητα είναι πολύ καλύτερη,

όπως θα δούμε τώρα.

Το πιο κοινό πλάσμα εδώ

είναι και το πιο σημαντικό.

Το κοράλλι.

Το κοράλλι της φωτιάς, τα μαδρέπορα, το πετροκόραλλο

είναι οι βασικοί κατασκευαστές του κοραλλιογενούς υφάλου.

Για χιλιάδες χρόνια

τα ζώα αυτά σχηματίζουν τεράστιες δομές,

ως και μεγάλα νησιά, σε όλον τον κόσμο.

Τα πιο γνωστά απ' αυτά είναι οι Μπαχάμες, οι Βερμούδες

και οι Μαλδίβες.

Αυτό ίσως συμβαίνει γιατί τα κοράλλια,

που ανήκουν στην ομάδα των κνιδόζωων,

εκκρίνουν συνεχώς ασβεστόλιθο.

Οι μικροοργανισμοί "zooxanthellae", που ζουν μέσα στο κοράλλι,

το βοηθούν να σχηματίσει ασβέστη.

Είναι συμβιωτικά όντα,

δηλαδή παρέχουν και φροντίζουν το ένα το άλλο.

Τα κοράλλια είναι ευαίσθητα στη θερμοκρασία του νερού.

Πρέπει να είναι πάντα μεταξύ 20 και 29 βαθμών Κελσίου.

Γι' αυτό ζουν κυρίως σε ρηχά, τροπικά νερά που φωτίζονται απ' τον ήλιο.

Αυτά τα είδη κοραλλιών

είναι στην ουσία τεράστιες αποικίες πολύποδων.

Κάθε πολύπους έχει μήκος λίγα χιλιοστά ως ένα εκατοστό.

Πέρα απ' την επιβίωσή τους μέσω των συμβιωτικών όντων,

τα κοράλλια κυρίως τρέφονται με πλαγκτόν,

το οποίο πιάνουν με τα πλοκάμια τους.

Τα κοράλλια της φωτιάς παίρνουν το όνομά τους απ' τα κνιδοκύτταρα,

με τα οποία τρυπούν το ανθρώπινο δέρμα

και εκκρίνουν δηλητήριο.

Τα συμπτώματα μοιάζουν με το τσίμπημα της τσουκνίδας.

Αλλά ο πόνος μπορεί να κρατήσει από δυο μέρες ως δύο εβδομάδες.

Οι πληγές μπορεί να αφήσουν και σημάδι για μια ζωή.

Γι' αυτό οι δύτες πρέπει να προσέχουν

να μην κάνουν το συνηθισμένο λάθος

να μπερδέψουν τα κοράλλια με φύκια.

Όσον αφορά την κατανομή των άμισχων οργανισμών,

τα κοράλλια της φωτιάς είναι επιτυχημένα.

Όταν μάχονται για το φως και τον χώρο,

μπορούν εύκολα να επικρατήσουν των αντιπάλων τους.

Τα κοράλλια αυτά έχουν και αμυντικούς πολύποδες,

πολύποδες μεγαλύτερους απ' τους συνηθισμένους,

που χρησιμοποιούν στη μάχη για τη θέση στον ύφαλο.

Με αυτούς τσιμπούν τους ιστούς των αντιπάλων

και τους καταστρέφουν δηλητηριάζοντάς τους.

Αλλά τα ψάρια που βλέπετε εδώ

δεν εντυπωσιάζονται.

Οι ανθιίνες, ένα είδος πέρκας.

Μ' αυτές συμβαίνει το αντίθετο.

Ζουν σε ομάδες χιλιάδων

και στους σχηματισμούς των κοραλλιών

κρύβονται απ' τους θηρευτές.

Έχει ενδιαφέρον ότι σχεδόν όλα αυτά τα ψάρια είναι θηλυκά.

Συνήθως το ένα πεντηκοστό του κοπαδιού είναι αρσενικά.

Αρχικά τα ενήλικα ψάρια είναι πάντα θηλυκά

και κάποια μετά γίνονται αρσενικά.

Αλλά αυτό συμβαίνει κυρίως, αν πεθάνει ένα αρσενικό.

Σε αυτήν την περίπτωση το πιο δυνατό θηλυκό

μετατρέπεται σε αρσενικό μέσα σε λίγες μέρες

και παίρνει τη θέση του.

Στον ύφαλο ζουν και τα αλκυονοειδή κοράλλια.

Αν και είναι συγγενικά των άλλων ειδών κοραλλιών,

έχουν εντελώς διαφορετική δομή.

Η σταθερότητά τους οφείλεται στην πίεση του νερού.

Τα άκρα και οι βλαστοί του δεν καλύπτονται από κοράλλια.

Αυτοί βρίσκονται στα άκρα των βραχιόνων.

Το χρώμα τους είναι συνήθως καφετί, κίτρινο ή πράσινο.

Αν ζουν στη σκιά,

παίρνουν έντονο κόκκινο, πορτοκαλί ή μοβ χρώμα.

Συνήθως βρίσκονται στις άκρες των υφάλων

σε προεξοχές ή στις οροφές σπηλαίων.

Τα κοράλλια είναι σημαντικά για πολλά ψάρια.

Παρέχουν καταφύγιο στα μικρά και τα μεσαία ψάρια.

Γι' αυτό σχεδόν πάντα περιβάλλονται από μεγάλα κοπάδια.

Αν πλησιάσει εχθρός,

μπορούν αμέσως να κρυφτούν μέσα στα κοράλλια

και οι μεγάλοι θηρευτές δεν μπορούν να τα φτάσουν.

Το δηλητήριο των κοραλλιών

είναι κι εδώ μεγάλο πλεονέκτημα.

Αν και τα ψάρια πρέπει να προσέχουν

να μην έρθουν σε επαφή με τους αμυντικούς πολύποδες,

αλλιώς μπορεί να γίνουν τα ίδια θύματα.

Λόγω των φυσικών εμποδίων

κι επειδή το περιβάλλον

επηρεάζει τα ζώα αυτά με συγκεκριμένο τρόπο,

υπάρχουν μοναδικά είδη που ζουν μόνο στην Ερυθρά Θάλασσα

κι εξελίχθηκαν μέσα σε εκατομμύρια χρόνια.

Ένα από αυτά τα πλάσματα είναι το ψάρι κλόουν.

Αυτό το γένος εδώ είναι γνωστό και ως ανεμονόψαρο της Ερυθράς Θάλασσας.

Τρώνε πλαγκτόν και άλγες

και είναι σχετικά μικρά.

Το μέγιστο μήκος τους είναι 15 εκατοστά.

Το ψάρι κλόουν ζει συμβιωτικά με τις ανεμώνες.

Δηλαδή, όπως μάθαμε και για τα κοράλλια,

δύο διαφορετικά είδη επωφελούνται απ' τη συμβίωσή τους.

Παραδόξως τα ψάρια κλόουν μπορούν να ζουν με τις ανεμώνες,

αν κι έχουν τοξικά κνιδοκύτταρα.

Γιατί δεν ενοχλεί αυτό τα ψάρια κλόουν;

Πολύ απλό.

Έχουν ένα στρώμα γλίτσας

που τα προστατεύει απ' το δηλητήριο.

Το ψάρι κλόουν προστατεύει την ανεμώνη,

διώχνοντας θηρευτές, όπως τα πεταλουδόψαρα.

Ως αντάλλαγμα, η ανεμώνη προστατεύει το ψάρι κλόουν απ' τους θηρευτές.

Και μπορεί να είναι περίεργα πλάσματα, όπως το ψάρι τρομπέτα.

Κάποια ξεπερνούν και το ένα μέτρο μήκος.

Τα ψάρια αυτά κινούνται διακριτικά μέσα στο νερό

και πιάνουν ξαφνικά μικρότερα ψάρια.

Γι' αυτό συχνά είναι ντροπαλά

και φεύγουν, όταν βλέπουν δύτη.

Ας συνεχίσουμε την πορεία μας μέσα στο νερό,

αναζητώντας τα πιο πολύχρωμα ψάρια στον ύφαλο.

Εδώ βλέπουμε το βασιλικό αγγελόψαρο.

Είναι λίγο μεγαλύτερα απ' τα ψάρια κλόουν,

φτάνουν ως τα 60 εκατοστά.

Το πεταλουδόψαρο με μπλε μάγουλα

είναι απ' τα πιο εντυπωσιακά στον ύφαλο.

Διαφοροποιούνται από αντίστοιχα είδη

κι απ' τα άλλα πεταλουδόψαρα χάρη στο χρώμα.

Συνήθως ζουν σε ζεύγη

και καμιά φορά σε μικρές ομάδες.

Ένας αφανής κάτοικος της Ερυθράς Θάλασσας

είναι το ψάρι νυχτερίδα.

Είναι λεπτό και ψηλό.

Αλλά όσο μεγαλώνει, τόσο πιο σφαιρικό γίνεται.

Χαρακτηριστικό του είναι

οι κάθετες καφετί ρίγες του.

Χάρη σ' αυτήν την αντίθεση,

κάποιοι θηρευτές δεν αναγνωρίζουν εύκολα τη μορφή του

και το περνούν για φύλλα που έχουν πέσει στη θάλασσα.

Τα πιο γηραιά ψάρια είναι πιο ασημί και γκρίζα,

για να κρύβονται ακόμα καλύτερα.

Παρά τη διακριτική τους εμφάνιση,

είναι πολύ δραστήρια και περίεργα.