After the Dark

Ik moet naar huis om me te verkleden.

Laten we niet gaan.

Ik ga weg.

5 minuutjes nog...

Ze weten dat je hier bent...

Niet weer in slaap vallen, hoor. - Doe ik niet.

Weet je wat Shakespeare zei over punctualiteit?

'Beter drie uur te vroeg dan één minuut te laat.'

Mijn hand lag net op tijd op de deurknop.

Daar zijn we dan, aan het einde van alles.

Ik heb gedaan wat ik kon. Nu moeten jullie voor jezelf gaan denken.

'Tijd om uit te vliegen of te sterven.'

U verdedigt nog steeds Aristoteles, Mr Zimit?

Omhoog of omlaag? Nul of één. Echt of vals? Uitvliegen of sterven?

U bent een slaaf van binaire logica. En u weet het.

En die logica is? - De wetenschap van de rede.

De geesteskracht om meningen te vormen op basis van geschiktheidprincipes.

Logica...

Na 10.000 jaar ervaring nog steeds de beste manier om de dag door te komen.

Hoewel je er 's avonds niet veel aan hebt.

Ik las iets moois in bed gisteravond. Dat wil ik jullie niet onthouden.

'Filosofie verhoudt zich tot het echte leven als masturbatie tot seks.'

Je leest ten minste iets.

Best interessant. Beïnvloedt filosofie de levenswijze van mensen?

Vindt u dat mensen die niets weten van filosofie het goed doen in het leven?

Het laat me koud of de meeste mensen het goed doen.

Wie zegt dat 'het goed doen' een definitie is van een betekenisvol bestaan?

En als je het over 'de meeste mensen' hebt:

De meeste mensen ploeteren door het leven, terwijl ze smerige troep eten.

De meeste mensen zijn zó murw dat ze nooit aan de grote vraagstukken toekomen.

De meeste mensen die 40 zijn geworden zijn gestoorde sukkels.

Althans, aan de binnenkant.

Godzijdank behoren jullie niet tot 'de meeste mensen'.

Jullie krijgen de kans een uitweg te vinden, om zo de diepe waarheid te zien.

Daarom hebben we het afgelopen jaar jullie geesten aangescherpt...

...met dezelfde middelen die de grootste denkers ooit gebruikten.

Descartes, Newton, Wittgenstein...

...om in de verbeelding te onderzoeken wat in de fysieke wereld onmogelijk bleek.

Hebben we zin in enkele van onze favoriete gedachte-experimenten?

De Oneindige Aaptheorie?

De klassieke manier om het concept van oneindigheid te begrijpen.

Zó oneindig dat als je een aap een typemachine geeft, en hem laat typen...

...je uiteindelijk een complete versie van 'Hamlet' krijgt. Woord voor woord.

De kans is miniem dat hij alle goede toetsen indrukt, in de goede volgorde...

...maar ooit, in de ongelimiteerde eeuwigheid...

...zal elke gebeurtenis ook écht plaatsvinden.

Wie nog meer? - Ik opteer voor het trolleyprobleem.

Een aanstormend voertuig nadert 5 aan een rail vastgebonden mensen...

...maar jij kan een wissel omzetten...

...waardoor slechts één persoon wordt overreden.

Moet of zou je dat doen?

Je kunt stellen dat het beter is als je één mens laat sterven in plaats van vijf.

Maar als de situatie anders is?

Je kunt geen wissel omzetten, maar staat er een dikke man naast de rails...

...die met zijn gewicht het voertuig kan laten ontsporen.

Duw je hem ervoor? - Absoluut niet!

Hoezo? Je offert nog steeds één persoon op om er vijf te redden.

Ze hebben allebei ongelijk.

Laat je niet misleiden door de getallen.

In beide gevallen betreft het moord.

Verder nog iemand? - De Onwetendheid Zegeningparadox?

Je bungelt aan het hoogste gebouw in Jakarta. De val wordt je dood.

Je belt je drie beste vrienden om hulp.

Ze haasten zich om je te redden...

...maar zijn bang dat als ze je redden, ze zélf zullen vallen.

Dus ze stappen achteruit.

Jij valt.

En je overleeft het. Maar je wenst dat je je vrienden nooit had getest...

...omdat je nu weet dat je niet op hen kunt bouwen als het er om gaat.

Had je niet beter onwetend kunnen blijven...

...zodat je nog drie vrienden had gehad?

Ik zou de waarheid willen weten. Neem je verlies en ga verder.

Je vindt wel nieuwe vrienden. - Je valt van andere torens af.

Het goede nieuws is, hoewel onze wegen gaan scheiden...

...dat niemand van jullie vertrekt zonder de vermogens om te slagen in de wereld.

Jullie zijn zeer wel in staat om verder te studeren...

...om gelukkige leden te worden van een postindustriële 21ste eeuw maatschappij.

Aan de andere kant...

...als die maatschappij nou eens ophoudt te bestaan?

Als jullie achtergrond niets betekent...

...evenals jullie eigen verwachtingen?

Het is bijna onvoorstelbaar dat alles onder je voeten weggeslagen wordt...

...maar het is eerder gebeurd en het kan wéér gebeuren.

Neem eens aan dat alles verandert.

Ik stel nog één gedachte-experiment voor.

Nog één experiment voor ons laatste samenzijn.

Iets op grote schaal. Iets opwindends.

Stel je voor: een mondiale ramp. Hoe ga je dat overleven?

Op de laatste dag doen eindejaars- leerlingen meestal leuke dingen.

Dit voelt niet zo leuk.

Diezelfde dag is altijd nog een dag waarop ik iemand kan laten zakken...

...of ze een lager cijfer kan geven wegens onwil. Dat staat in mijn handboek.

Over wat voor ramp praten we?

Gammastralen, pandemie, supervulkaanuitbarsting...

...een verschuiving in de aardas? Grijs slijm?

Chips, ga door.

Is het biologisch? Geologisch? Thermonucleair? Meteorologisch?

Laten we het ouderwets doen... atoom?

Klaar?

Op uw plaatsen...

Denk!

Absoluut radiologisch en het komt deze kant op.

Maar wat doen we in Prambanan?

Excursie.

Luister! We zullen moeten schuilen in deze gewapende bunker.

Jullie zien het probleem.

We zijn met 21 personen, maar de bunker is gebouwd voor 10.

Dan delen we een bed en rantsoeneren het eten.

Dat kan niet. En wel hierom. Zuurstof kun je niet delen.

Alle beschikbare lucht komt uit deze compressietanks, als de deur verzegeld is.

De bunker houdt 10 mensen in leven, gedurende één jaar.

Zelfs één extra persoon betekent dood door verstikking.

Als je iemand toevoegt, zul je stikken.

De inslagtemperatuur is 10 miljoen graden. Binnen een uur is alles radioactief.

Dit betreft een mondiale, nucleaire ramp.

Ter overleving moeten we een jaar in die bunker blijven...

...met precies genoeg lucht en brandstof voor één jaar.

Dus moeten wij uitmaken wie waardevol genoeg is om te mogen blijven.

Laten we uitgaan van 1000 bunkers op aarde, maal 10 bewoners...

...dan hebben we 10.000 mensen om ons ras een herstart te geven.

Zegt u nou dat we moeten kiezen wie in de bunker blijft en wie er sterft?

Aan dat experiment doe ik niet mee.

Je moet wel. - Ik doe het niet. Het is walgelijk.

Het is pseudowetenschap die de nazi's hadden kunnen bedenken in 1939.

Dit is geen genetisch experiment.

Het doel is niet om het menselijk ras te verbeteren, maar om het te redden.

Dus vooral een beroep op gezond verstand, hoe pijnlijk ook.

Ik doe niet mee. - Dan zijn we met 20, en niet 21.

Als de hete deeltjes van de nucleaire fall-out door je huid branden...

...en je organen uitvallen door de radioactieve besmetting...

...probeer dan niet te schreeuwen.

Goed, ik doe mee.

Sorry, maar dit is niks voor mij.

Het punt met een 10+ is, qua eindcijfer...

...dat het meer dan zeldzaam is. Het is mythisch.

Een 10+ in Filosofie?

Dat is hier nog nooit voorgekomen.

Dus moet ik toch vragen...

...hoe voelt het aan om te weten dat je de eerste had kunnen zijn...

...als je niet weg was gelopen?

Omkoping is geen prettige onderhandeling. - En sympathie?

Als jij gaat, betaalt iemand anders de tol.

Het verschil tussen een 10 en een 10+ verandert jouw leven niet...

...maar dat van James? Een lager cijfer valt vast niet goed bij zijn vervolgstudie.

U riskeert ontslag om mij erbij te houden? - Ik ben een rationalist.

Ik weet dat ik mijn beste leerling hard nodig heb...

...om een zo optimaal mogelijk resultaat te behalen.

Nogal een grof afscheid. U had ook gebak kunnen halen.

Geen punt, zo'n atoomholocaust. - Zo mag ik het horen.

We zijn pioniers van de geest. Wetenschappers en filosofen.

Het gaat als volgt.

Je kiest een willekeurige kaart uit dit kistje. Op elke kaart staat een beroep.

Op basis daarvan bepalen je collega's je uiteindelijke bunkerwaarde.

James was de laatste die aankwam. Hierbij ben je de eerste deelnemer.

We maken je nog wel eens punctueel.

Is punctualiteit niet het kenmerk van eenzaamheid?

Wat zijn we?

James?

Ik ben een biologische landbouwer.

Bouwingenieur.

Makelaar.

Timmerman.

Operazangeres.

Kapitaalinvesteerder.

Harpspeler.

Astronaut.

Chemicus.

Elektricien.

Ik verkoop oude wijnen.

Orthopedisch chirurg.

Huishouder.

Modeontwerper.

IJsmaker.

Zoöloog.

Psychotherapeut.

Soldaat.

Senator.

Dichter.

Niemand had voor hem gestemd.

Wat moet je met 'n dichter in deze wereld? Hij zou totaal nutteloos zijn.

Daarom mocht u hem nog niet doden.

Was een radioactieve dood minder wreed geweest?

Zie je niet wat voor weer het is?

Zou hij rustig, op een rots gezeten, zijn verbranding hebben ondergaan?

Als jij hem niet had gekozen, zou hij je vermoorden om naar binnen te kunnen.

Hoe kunt u dat weten? - Je snapt de voorwaarden blijkbaar niet.

Je hebt weinig tijd om te weten wie in de bunker mag. Je hebt slechts je logica.

De variabelen? Die vloeien voort uit je beroep op de kaarten...

...verder ben je exact dezelfde als in het ware leven.

James, noem je beste eigenschap eens?

Ik ben pacifist. - Dan ben je dat ook in ons experiment.

Als het gaat om twee mensen van verschillende sekse, wint het meisje...

...want kinderen baren wordt uiterst belangrijk na de Apocalyps.

En wie bent u in dit experiment?

Ik ben de joker. De persoon wiens capaciteiten je niet kent.

Dus moet je inschatten of ik de moeite waard ben, omdat ik je nog iets kan leren.

Dat klinkt inconsistent. - Dan ben ik degene die de regels bepaalt.

Ik ben orthopedisch chirurg, wat zelfs nog beter is dan een gewone dokter...

...want ik kan de vele te verwachten gebroken botten behandelen.

Ik ben van toegevoegde waarde, dus ik neem aan dat jullie vóór me stemmen.