Jerusalem (Jerusalén)

Phía bên bờ khô cằn của Biển Chết,

đã từng là nơi sinh sống của tộc người cổ có tên làbedrock Jebusites.

Hàng ngàn năm về trước, người Jebusites đã thờ phượng Shalem – vị thần canh giữ Mặt trời

trên một phíến đá rộng lớn trồi lên phía trên

Thành phố ở nơi ấy được gọi là vùng đất của Shalem.

Yerushalem.

Thời gian trôi qua, thành phố trở thành “cổng trời” dẫn đến Thượng đế của 3 tôn giáo lớn.

Và hầu hết thời gian lịch sử của thành phố này chỉ là các cuộc chiến tranh.

Nhiều người tin rằng nơi đây là trung tâm của thế giới.

Ngày nay, khu vực tường thành cổ tại trung tâm thành phố Giêrusalem

là nơi giao thoa của nhiều nền văn hoá và niềm tin.

Nơi mà những tín đồ Do Thái giáo, Thiên Chúa giáo và Hồi giáo sinh sống cùng với nhau,

dĩ nhiên là ở các quận tách biệt hẳn.

Mỗi người dân sống ở Giêrusalem

đều có những cổng ra vào ưa thích của mình.

Cổng tôi thích là Damascus.

Khi bước qua cổng Damascus,

bạn sẽ bước vào quận Hồi giáo.

Đây là Giêrusalem của tôi đó!

Trong tiếng Ả Rập, chúng tôi gọi Giêrusalem là Al-Quds, nghĩa là thành phố thánh.

Nhưng đây là cũng là mọi người đến làm việc hay mua như yếu phẩm nữa,

và trẻ em ở đây thì cũng chơi đùa hay đi học.

Giêrusalem với tôi còn hơn cả là một thành phố.

Nơi đây thật đẹp, đầy tâm linh và cũng nơi có tôn giáo của tôi.

Nhưng quan trọng hơn cả, là gia đình tôi ở đây.

Nhiều người không nghĩ là tôi theo đạo Hồi.

Nhưng chỉ khi thấy tôi đi đến nhà thờ và mang khăn che đầu, họ mới ngạc nhiên.

Giêrusalem có đầy những sự ngạc nhiên như vậy đó.

2 lần hằng tuần, có lễ hội lớn diễn ra ở quận của người Do Thái.

Với các người nam, đó là lễ “bar mitzvah”.

Với các người nữ, đó là lễ “bat mitzvah”.

Đó là những phút giây đầu tiên khi trở thành người trưởng thành.

Người Do Thái ở Giêrusalem đến từ hơn 1 trăm quốc gia khắp thế giới.

Ví dụ như gia đình tôi, mẹ tôi đến từ Paris (Pháp).

Bố mẹ của bà là người Tunisia. Gia đình nhà nội tôi thì từ Ba Lan.

Dù cho đến từ đâu, chúng tôi đều tìm thấy nguồn cội của mình ngay tại đây.

Thỉnh thoảng tôi cảm giác như đang đi trên những viên đá mà ngày xưa cha ông đã từng đi qua.

Từ thời Kinh Thánh, chúng tôi có 1 từ đặc biệt khi mà người Do Thái trở về miền đất hứa.

Chúng tôi nói “We’re making aliyah”, nghĩa là đi lên chỗ cao hơn.

Và với dân tộc Do Thái của chúng tôi, không có nơi nào cao hơn thành Giêrusalem này.

Tôi cho rằng thời điểm tuyệt nhất để viếng thăm Giêrusalem là mùa Phục Sinh.

Mỗi mùa Phục Sinh bắt đầu với đám diễu hành trong Chúa nhật Lễ Lá.

Chúng tôi đi từ núi Ôliu,

tưởng niệm ngày Đức Giêsu tiến vào thành Giêrusalem.

Năm nào cũng vậy, anh George và tôi đều tham dự đám diễu hành này.

và chúng tôi cũng gặp nhiều người anh em khác đến từ khắp nơi trên thế giới.

Với nhiều người, Phục Sinh có trứng, thỏ nhồi bông hay các đồ trang trí.

Nhưng nơi đây chúng tôi vẫn giữ các truyền thống Phục Sinh như 2000 năm trước.

Chúng tôi tưởng niệm những gì đã xảy đến với Đức Giêsu,

cuộc thương khó của Chúa, lần lượt từng phần một, ở các lễ Phục Sinh hằng năm.

Ở khu Thiên Chúa giáo, chúng tôi có các cộng đồng như: Thiên Chúa giáo Êthiôpia, Chính Thống giáo Hy Lạp,

Công giáo La Mã, Cơ đốc Ai Cập, Syria. Mỗi cộng đồng

tưởng niệm lễ Phục Sinh theo truyền thống riêng của mình.

Bên cạnh khu Thiên Chúa giáo là khu của những người gốc Armênia.

và họ tổ chức Phục Sinh trong nhà thờ riêng của họ.

Dù thành cổ Giêrusalem rất nhỏ, cả bốn khu hầu như không giao thiệp với nhau.

Dù chúng tôi sống cùng nhau, nhưng không biết về nhau.

Với người Do Thái, Thiên Chúa giáo và Hồi giáo,

thành cổ Giêrusalem chứa đựng nhiều thánh địa trên thế giới,

dù diện tích chưa đầy 2000 mét vuông.

Vậy thì, làm sao để khoảng 1 nửa dân số thế giới có thể đến đây thờ phượng trong 1 khu vực nhỏ bé như thế này?

Giêrusalem nằm tại nơi giao cắt của Phi châu, Á châu và Âu châu.

Một vùng đất được ví như cái nôi của các nền văn minh.

Đế chế Hrst đã ở đây 5000 năm trước.

Khi mà nhiều thế lực nổi lên,

Bao quanh Giêrusalem, chiến sự xảy ra liên miên.

Mội nền văn minh đều để lại các dấu tích tại đây.

Người La Mã đã xây 1 thành phố cảng rộng lớn bền bờ biển Địa Trung Hải.

Trên những ngôi mộ của các tiên tri trong Kinh Thánh, Người Hồi giáo xây dựng những lăng tẩm.

Trên 1 cao nguyên cao phía trên Biển Chết,

Vua Hêrôđê Đại đã xây dựng Masada,

một pháo đài trên núi nơi mà dân quân Do Thái,

đã chiến đấu đến giấy phút cuối cùng trước quân đội La Mã.

Ở hoang mạc Giuđêa, những người Thiên Chúa giáo sơ khai đã xây dựng những tu viện biệp lập.

Một vài nơi vẫn còn hoạt động đến bây giờ.

Bị chiếm đóng hơn 40 lần,

Giêrusalem là một “đa thành phố”.

Mỗi một đạo quân chiến thắng lại xây dựng trên những tàn tích của những người đi trước.

Và hầu hết thì vẫn được tìm thấy ngay bên dưới lòng đất này.

Hãy tưởng tượng bạn là 1 thám tử tư

và cố gắng khám phá một bí ẩn dựa trên các dấu tích mà bạn thu thập được.

Đó là những gì mà những nhà khảo cổ học làm, nhưng là với những điều ở quá khứ.

Một trong những điều làm Giêrusalem là một nơi thú vị để làm việc

đó là tính liên tiếp của các lớp khảo cổ, lớp này nằm trên lớp kia.

Trở về 5000 năm trước, thời của các cư dân đầu tiên,

tộc người Jebusites trong Kinh Thánh, và rồi người Do Thái

thời La Mã chiếm đóng, các cuộc Thập Tự Chinh và những khoảng thời gian sau đó.

Việc hiểu biết về Giêrusalem cổ đại cũng như là cố gắng sắp xếp một bức hình lớn với nhiều mảng nhỏ,

khi chúng ta mất đi hầu hết các miếng ghép,

và không biết được bức tranh gốc nhìn ra sao.

Mọi thức đào lên từ lòng đất cứ như là một miếng ghép mới toanh của bức tranh.

Giêrusalem nằm tại vùng cao trong khu vực,

việc này mang lại rất nhiều những khám phá đáng kinh ngạc về mặt khảo cổ.

Một trong những khám phá quan trọng là tranh cuộc Biển Chết,

được viết hơn 2000 năm trước,

và là bản thảo Kinh Thánh Do Thái cổ nhất cho đến bây giờ.

Ở những tầng sâu nhất dưới lòng đất, chúng tôi tìm thấy những tàn tích lâu đời nhất

của những người sống tại đây.

Điều gì lôi cuốn mọi người đến đây ở lần viếng thăm đầu tiên?

Đó là một thị trấn đầy núi đá, nghèo và biệt lập.

Câu trả lời rất đơn giản, đó là nước.

Tại trung tâm của thành cổ Giêrusalem,

tồn tại một con suối cung cấp nước quanh năm

Vậy nên cư dân đào một hầm nhỏ xuyên qua tầng đá nền cứng để tiếp cận với nguồn nước.

Cùng với việc có nguồn nước, Giêrusalem quan trọng vì một lý do khác.

Đó là không gian phái trên quả đồi nhìn toàn cảnh được thành phố này.

Phiến đá nhô lên ở đây được cho là nơi mà tộc người Jebusites

đã thờ phượng thần Mặt trời.

Trong truyền thống Do Thái, đây là tảng đá nơi mà thế giới được tạo ra,

và là nơi hầu hết các câu chuyện quan trọng trong Kinh Thánh diễn ra.

Ápraham chuẩn bị hiến tế con trai khi Thiên Chúa thử thách niềm tin của ông.

Vua Đavít mang về Hòm Bia Giao Ước.

Và vua Salômon xây dựng đền thờ đầu tiên, được gọi là nhà của Thiên Chúa.

Thậm chí sau khi đến thờ bị người Babylon phá huỷ,

một niềm tin vẫn tồn tại, lưu truyền qua Kinh Thánh,

rằng Giêrusalem là nơi gần với Thiên Chúa nhất trên thế giới.

Ông tôi đến Giêrusalem khi 12 tuổi vào năm 1936

vì bố của ông cảm thấy sẽ có điều gì đó không ổn sẽ xảy ra ở Châu Âu.

Nhưng tất cả họ hàng của ông đều vẫn ở Ba Lan,

và tất cả đều bỏ mạng trong cuộc Diệt Chủng Phát xít Đức.

Ông nghiên cứu các nơi trong thành cổ,

và ông còn viết 7 quyển sách về Giêrusalem.

Và giờ thì ông hơn 90 tuổi rồi, nhưng hằng ngày ông vẫn học hỏi

nhưng điều mới mẻ về Giêrusalem.

Tôi nghĩ sau người bà của tôi

thì ông dành tình cảm lớn lao cho nơi đây.

Tình yêu về Giêrusalem

đã được ông truyền cho gia đình, và giờ là đến tôi.

Có một ngôi mộ trên núi Ôliu, đặt tên theo Tiên tri Giacaria.

Đó là nơi phát xuất họ của tôi đó.

Giacaria nhìn thấy sự sụp đổ của Giêrusalem hơn 2000 năm trước,

nhưng ông đã tiên tri rằng người Do Thái sẽ trở lại vùng đất của họ một ngày nào đó.

Vào ngày kết thúc dịp lễ linh thánh nhất, lễ Yom Kippur và Vượt Qua;

chúng tôi hát “Năm sau ở Giêrusalem nhé!”

Trong hằng trăm năm, đây là giấc mơ của người Do Thái,

khi họ muốn trở về Giêrusalem.

Và tôi thì có cơ hội sống trong giấc mơ đó.

Tôi có thể cảm nhận được nguồn sức mạnh ở nơi đây.

Tôi cảm nhận được năng lượng đã đây nhiều như thế nào.

Tôi có 1 truyền thống, đến đây mỗi dịp sinh nhật.

và đặt một mẫu lời cầu nguyện vào bức tường.

Chúng tôi tin những lời cầu nguyện sẽ xuyên qua bức tường và đến tay Thiên Chúa.

Nơi mà người Do Thái đã cầu nguyện trong nhiều thế hệ, bức tường Than Khóc trong bốn dãy tường

bao bộc cấu trúc bằng đá đồ sộ này,