How the Universe Works

Trước đây chúng ta chỉ biết

đến những hành tinh bay quanh Mặt trời.

Nhưng giờ chúng ta đã khám phá ra những thế giới bằng đá

và những hành tinh khí khổng lồ xoay quanh các ngôi sao khác.

Chúng kể một câu chuyện lý thú.

Lịch sử những ngày đầu của các hành tinh này

có thể rất dữ dội.

Các hành tinh hình thành ở mọi nơi đều theo cùng một cách.

Chúng được hình thành từ bụi và mảnh vụn

còn sót lại sau việc ra đời một ngôi sao.

Vậy, nếu tất cả chúng đều được tạo ra như nhau,

cái gì làm cho chúng khác biệt đến vậy?

VŨ TRỤ VẬN HÀNH NHƯ THẾ NÀO

Các Hành Tinh

Vũ trụ có đầy các thiên hà...

...các đám mây khí...

các ngôi sao...

và các hành tinh.

Hệ Mặt Trời của chúng ta có 8 hành tinh.

Nhưng giờ chúng ta biết chúng là một nhóm nhỏ xíu,

so với gia đình hành tinh khổng lồ

của thiên hà.

Thật là một thời điểm đặc biệt trong lịch sử khoa học...

khi biết chắc rằng

có những hệ hành tinh khác ngoài kia.

Chúng rất phổ biến.

Trong số 200 tỷ ngôi sao thuộc dãi Ngân Hà,

chắc chắn có hàng chục tỷ hành tinh.

Năm 2009, NASA phóng kính viễn vọng không gian Kepler

trong một sứ mạng 6 năm

để tìm kiếm các hành tinh mới bay quanh những sao khác.

Đến nay, các nhà thiên văn đã tìm thấy hơn 400.

Một số là những quả cầu khí xáo động động khổng lồ,

lớn hơn Mộc tinh đến 5 lần.

số khác là những thế giới đất đá khổng lồ hơn Trái Đất nhiều lần.

Một số bay theo quỹ đạo hoang dã thất thường

gần ngôi sao đến mức chúng bị bốc cháy.

Nhưng rõ ràng là... không cái nào giống cái nào.

Mỗi cái mỗi loại.

Nhưng hầu hết những hành tinh mới này đều rất xa và khó nghiên cứu.

Những gì ta biết về hoạt động hành tinh

là đến từ 8 hành tinh bay quanh ngôi sao của chúng ta.

Các hành tinh của chúng ta có 2 loại.

Có bốn hành tinh đá ở phía trong hệ mặt Trời...

Thủy tinh...

Kim Tinh...

Trái Đất...

Và Hỏa tinh.

Và ở phía ngoài hệ Mặt Trời,

có 4 hành tinh khí khổng lồ...

Mộc tinh...

Thổ tinh...

Thiên vương tinh...

Hải vương tinh.

Mỗi hành tinh này đều khác biệt rõ ràng.

Tính chất khác nhau của chúng được hình thành từ

sự ra đời của hệ Mặt Trời cách đây 4,6 tỷ năm.

Khi Mặt Trời bùng sáng,

nó để lại một đám mây lớn gồm bụi và khí.

Cả 8 hành tinh...

những hành tinh đá phía trong và hành tinh khí phía ngoài...

đều đến từ đám mây mãnh vỡ Vũ trụ này.

Các hành tinh trong hệ Mặt Trời chúng ta

được làm nên từ cùng một vật liệu.

Chúng có nguồn gốc từ cùng một đám mây bụi khí,

nhưng chúng được hình thành trong các điều kiện rất khác nhau.

Một số được hình thành gần Mặt Trời,

nơi nóng hơn nhiều,

một số ở xa bên ngoài, nơi lạnh hơn nhiều.

Do các điều kiện khác nhau như vậy, kết quả cuối cùng,

sản phẩm của việc hình thành, cũng khác.

Theo tôi, khởi điểm của hệ Mặt Trời

là một hổn hợp khá đồng nhất của silicat,

hơi nước, hydro, rất nhiều hydro,

mê-tan và một số yếu tố khác.

Những yếu tố này trong đám mây bụi

giống như những nguyên liệu trong cái bánh.

Chúng thành bánh khác nhau, phụ thuộc vào sự kết hợp

các nguyên liệu và nhiệt độ của lò nướng.

Và giống như bánh bạn trộn nguyên liệu lại.

Rồi bạn đặt nó vào lò và nướng,

nó có thể biến đổi.

Đó là những gì đã xảy ra trong hệ Mặt Trời.

Tóm lại, các hành tinh được nấu theo các cách hơi khác nhau,

tùy thuộc vào độ gần Mặt Trời của chúng.

Gần bên trong, nơi vùng nóng,

Mặt Trời đốt bay hết khí và sôi hết nước.

Chỉ có những vật liệu cứng ở nhiệt độ cao,

chỉ có đá và kim loại mới trụ lại,

đó là lý do những hành tinh đá được hình thành gần Mặt Trời.

Di chuyển ra ngoài, xa sức nóng Mặt trời,

có những hành tinh được nấu theo kiểu khác.

Nhưng chính thành phần trong đám mây

xác định chính xác những kiểu hành tinh nào sẽ được hình thành.

Tùy vào loại mây mà một hệ Mặt Trời được hình thành,

có thể có những hệ Mặt Trời không có hành tinh đá

bởi vì nó có quá ít các vật liệu

để xây nên một thứ như Trái Đất,

thay vào đó, bạn sẽ có nhiều hành tinh khí khổng lồ

mà không có hành tinh đá nào.

Nếu bạn muốn có những hành tinh đá,

bạn cần một đám mây có nhiều kim loại và đá.

Bước tiếp theo... hạ nhiệt độ xuống.

khi nó nguội lại, một số các nguyên tố trong đó

có nhiệt độ sôi cao bắt đầu ngưng tụ thành chất rắn.

Những hạt khoáng chất nhỏ này đang hình thành.

Những hạt tý hon này

là những hạt giống của một hành tinh đá mới.

Qua thời gian, chúng dính lại với nhau.

Bạn có hai phân tử bụi,

chúng va phải nhau

trở thành một phân tử bụi lớn hơn.

và chúng nhận thêm càng ngày càng nhiều.

Tiến trình này được gọi là bồi tụ.

Khi những thứ này lớn hơn, chúng trở thành những khối đá.

Rồi đá va vào nhau tạo thành những khối lớn.

Những khối đá đập vào nhau để thành khối lớn hơn.

Cuối cùng, bạn có một thứ đủ lớn,

lực hấp dẫn của nó đủ mạnh

và nó bắt đầu kéo các vật liệu vào.

Vậy, thay vì chỉ va chạm vật liệu

và tăng khối lượng,

bây giờ nó chủ động kéo vật liệu vào.

Trong hệ Mặt Trời chúng ta,

đã có nhiều hành tinh sơ sinh, lúc đầu... có thể 100.

Phần lớn chúng không tới đích.

Nếu bạn đến Vành đai tiểu hành tinh

nhìn thấy tiều hành tinh 4 Vesta,

Đó là một ví dụ tốt một hành tinh đá phải lớn thế nào

trước khi nó có thể tự kéo thành dạng hình cầu.

Vesta chỉ có đường kính 530 km

không đủ lớn để trở hành hình cầu.

Đối với một hành tinh đang lớn, để trở nên tròn,

nó phải đạt đường kính 800 km.

Khi đó nó mới đủ trọng lực để ép thành hình cầu.

Nhỏ hơn, nó sẽ ở hình dạng không đều.

Khi các hành tinh sơ sinh tròn tiếp tục hút vật liệu vào,

mỗi va chạm làm chúng nóng thêm,

đến khi chúng nóng chảy.

Giờ đây, trọng lực bắt đầu tách vật liệu nặng ra.

những vật liệu nhẹ hơn có xu hướng nổi lên trên thành lớp vỏ cứng,

Những vật liệu nhẹ hơn... nhiều kim loại...

rơi xuống dưới và tạo nên

lớp lõi đặc hơn nhiều tại trung tâm của hành tinh.

Những hành tinh trẻ

cuối cùng trông như những hành tinh.

Nhưng giờ chúng phải sống sót

qua thời kỳ bạo lực và hủy diệt...

...một giai đoạn tàn bạo nó xác định

hành tinh nào sống và hành tinh nào chết.

Sau sự ra đời của Mặt Trời,

cả 8 hành tinh của chúng ta

từ cùng một đám mây bụi khí,

nhưng cuối cùng, chúng khác nhau hoàn toàn.

Không có bản thiết kế cho mỗi hành tinh sơ sinh.

Chúng đã theo quy luật của vật lý và hóa học,

nhưng điều quan trọng nhất đã xảy ra bởi sự ngẫu nhiên.

4,5 tỷ năm trước,

khoảng 100 hành tinh non xoay quanh Mặt Trời.

nó biết thành trận đấu sinh tử.

Hành tinh đập vào hành tinh. Phần lớn bị phá hủy.

Lịch sử những ngày đầu của các hành tinh

rất là dữ dội,

nhiều va chạm kiểu này đã diễn ra

trong giai đoạn cuối của quá trình trưởng thành.

Khi những va chạm này diễn ra, khi các vật thể lao vào nhau,

Một số vật thể lớn lên với các giá

của tất cả cái khác trong đám vi thể hành tinh này.

Những hành tinh này, những thứ này sẽ trở thành hành tinh,

lớn lên và bự hơn,

chúng quét sạch tất cả các vi thể hành tinh xung quanh,

hậu quả là trên bề mặt, của tiền hành tinh đó

bị oanh tạc một lượng lớn

mảnh vụn từ không gian.

Khi kết thúc,

những gì còn lại là 4 hành tinh đá rất khác nhau.

Lịch sử va chạm của mỗi hành tinh có một dấu ấn riêng,

đó là lý do tất cả chúng rất khác nhau.

Hỏa tinh là vùng đất hoang lạnh.

Trái đất thì có nước chảy.

Kim tinh là một địa ngục núi lửa.

Thủy tinh thì nhỏ bé hoang vắng và siêu nóng,

Kết quả của những va chạm lớn.

Ví dụ như Thủy tinh,

nó cực kỳ đặc và có lớp vỏ rất mỏng.

Có khả năng, nó khởi đầu là một hành tinh lớn hơn.

Rồi có thứ gì đó đập vào nó ở một góc

làm lột mất lớp vỏ trọng lượng nhẹ,

chỉ còn lại lõi đặc.

Trái Đất trẻ cũng từng bị va mạnh.

Khoảng cuối quá trình phát triển,

Trái Đất bị va chạm bởi một vật thể khác

các mảnh vỡ bị tách ra khỏi lớp vỏ Trái Đất...

...chúng bay vào quỹ đạo xung quanh Trái Đất

rồi chúng tích tụ lại tạo thành Mặt Trăng ngày nay.

Cũng có bằng chứng rằng

một vật thể đã va vào Hỏa Tinh.

Bắc bán cầu có lớp vỏ mỏng hơn phía nam.

Có một giả thuyết cho những gì đã xảy ra.

Thời kỳ đầu trong lịch sử hành tinh,