Ella Fitzgerald: Just One of Those Things

ΑΠΟΛΛΟ ΒΡΑΔΙΑ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΩΝ

Όλοι οι μεγάλοι πέρασαν απο'δώ. Άπαντες!

Μόλις μπεις μέσα...

...καταλαβαίνεις ότι είσαι στο Χάρλεμ!

Ήταν Νοέμβριος του 1934...

...όταν η Νόρμα Μίλερ, 100 ετών τώρα...

...πρωτάκουσε μία έφηβη να τραγουδάει.

Ένα ρακένδυτο παιδί μπαίνει στο Απόλλο.

Δεν είχε τραγουδήσει ποτέ σε κοινό.

Τρέμει.

Το φόρεμά της είναι βρώμικο.

Το ακροατήριο την χλευάζει.

Την ανακοίνωσαν ως Έλλα Φιτζέραλντ.

Εγώ και η παρέα μου, την γιουχάραμε!

Ήμασταν στον εξώστη, ένα τσούρμο ατίθασα παιδιά!

Γιούχα!

Το φαντάζεσαι; Γιουχάραμε την Έλλα Φιτζέραλντ!

Πήγαμε στο Απόλλο και επέλεξαν εμένα.

Τα πόδια μου ήταν τόσο ισχνά...

...που φορούσα μπότες για να τα κρύβω.

Είναι ακριβώς 16.

Τον θάνατο της αγαπημένης της μητέρας...

...ακολούθησε ένα βάναυσο αναμορφωτήριο...

...και μία άστεγη ζωή στους δρόμους του Χάρλεμ.

Αλλά είναι σκληρή. Και έχει θάρρος.

Και θέλει να χορέψει.

Στο Απόλλο δοκιμάζει την τύχη της.

Ήμουν η μεγαλύτερη μικρή χορεύτρια στο Γιόνκερς.

Υπήρχαν 2 αδελφές, πολύ σπουδαίες χορεύτριες...

...οι αδελφές Έντουαρντς, που πρωταγωνιστούσαν στο Απόλλο.

Όταν τις είδα να χορεύουν...

...είπα "αποκλείεται να χορέψω..."

"...γιατί θα πέσει η αυλαία."

Τότε μου είπαν: "Είσαι στην σκηνή. Κάνε κάτι."

Και τραγούδησα.

Και όλοι είπαν: "Ω, αυτή μπορεί και τραγουδάει".

Ήταν μία καθοριστική στιγμή. "Είμαι στην σκηνή".

"Κάτι πρέπει να κάνω."

Και υποχρεώνεσαι να βγάλεις από μέσα σου...

...κάτι μαγικό που υπάρχει εκεί.

Κάτι αξιοθαύμαστο.

Τραγούδησα, λοιπόν.

Σου λέω, ήταν τέλειο.

Επικράτησε απόλυτη σιωπή.

Αυτή ήταν η ιστορία της Έλλα Φιτζέραλντ.

Πάντα έψαχνα για ηρωίδες.

Εικόνες που να μου έμοιαζαν.

Μία μαύρη...που να ήταν πραγματική μαύρη.

Έδινε την εντύπωση ότι όλα είναι δυνατά.

Δεν υπάρχει άλλη Έλλα. Συγγνώμη.

Καθ'οδόν προς Βορρά.

Η ζωή της ήταν μία διαρκής μετακίνηση.

Το 1919, όταν ήταν 2 ετών...

...η οικογένεια άφησε την Βιρτζίνια για Ν.Υόρκη.

Συμμετείχαν στην Μεγάλη Μετανάστευση.

10 εκ. μαύροι, δραπέτες του ρατσισμού...

...και της φτώχειας του Νότου.

Μεταξύ αυτών και η μητέρα της Έλλα.

Όλοι τους με όνειρα για μία καλύτερη ζωή.

Ένας νέος κόσμος ανοιγόταν.

Η μητέρα της Έλλα, η Τέμπι, τους πήγε στο Γιόνκερς...

...βόρεια του Χάρλεμ.

Χάρλεμ, η μεγαλύτερη "έγχρωμη" πόλη του κόσμου...

...με πληθυσμό 220.000.

Εκεί συχνάζουν οι νεαροί μαύροι.

Από το Γιόνκερς στο Χάρλεμ...

...πας με το τραμ ή το μετρό, με 5 λεπτά.

Η πιο παλιά ιστορία που άκουσα από τα χείλη της...

...είναι ότι χόρευε στους δρόμους του Χάρλεμ...

...για λίγα λεπτά, με τον φίλο της Τσαρλς.

Ήθελα να γίνω χορεύτρια και έφυγα απ'το σπίτι.

Αλλά πεινούσα και γύρισα πίσω.

Χάρηκα που με έδειρε η μητέρα μου, γιατί τώρα είχα στέγη...

...ζεστό κρεβάτι και έναν αδελφό.

Η Έλλα ήρθε στο Χάρλεμ...

...στο κορύφωμα αυτού που αποκαλούμε Μαύρη Αναγέννηση.

Πλήθος θεάτρων και θεαμάτων πίστας.

Ήταν ένα μοναδικό γεγονός.

Κάτι που δεν είχε συμβεί πουθενά αλλού ποτέ.

Μία απίστευτη ανθοφορία...

...του Αφρο-Αμερικάνικου μουσικού ταλέντου...

...που είχε συγκεντρωθεί σ'αυτή την μικρή περιοχή.

Ντουκ Έλινγκτον, ο βασιλιάς της τζαζ.

Ένα από τα θαυμάσια της Αναγέννησης...

...είναι η ποικιλία της μουσικής.

Ακούς μπλουζ και αυθεντική τζαζ.

Ακούς μουσική από μιούζικαλ...

...και ελαφρό τραγούδι, όλα αυτά σε ένα μείγμα.

Η Έλλα, λοιπόν, ετοιμάζεται να ενταχθεί στην εποχή του σουίνγκ.

Όλες οι μπάντες ακούγονται στο ράδιο. Ο Ντουκ Έλινγκτον...

...και ο Λούις Άρμστρονγκ ήταν συνεχώς στα ερτζιανά.

Ο Άρμστρονγκ ήταν ο μόνος μεγάλος σκατ...

...πριν την Έλλα.

Ασφαλώς, επηρέασε βαθιά την Έλλα.

Τα θέατρα του Μπρόντγουεϊ παίζουν μιούζικαλς.

Όλοι ακούνε τα τραγούδια στο ράδιο.

Μεταξύ αυτών και η έφηβη Έλλα.

Είναι το "Μεγάλο Λεύκωμα του ΑμερικάνικουΤραγουδιού".

Γκέρσουιν, Ίρβινγκ Μπερλίν, Κόουλ Πόρτερ...

...και όλοι οι μεγάλοι συνθέτες.

Η Έλλα ακούει αυτούς τους νέους τότε συνθέτες...

...των οποίων την μουσική θα τραγουδήσει αργότερα.

Ακούει Ίρβινγκ Μπερλίν, Ρότζερς & Χαρτ...

...Χάρολντ Άρλεν. Βλέπει την μουσική τους...

...να τραγουδιέται από μαύρους και λευκούς.

Κάποιος ίσως πει: "Ε, καλά, σιγά την μουσική".

Αλλά αυτή η μουσική, δεν σημά- -δεψε απλά τον 20ο αιώνα.

Κατά μία έννοια, μπορούμε να την ορίσουμε...

...ως το Αμερικάνικο αντίστοιχο της κλασσικής μουσικής.

Η Ευρώπη έχει Μπαχ και Μπετόβεν...

...εμείς έχουμε Τζερόμ Κερν, Κόουλ Πόρτερ και Ντουκ Έλινγκτον.

Μεγάλωσα την εποχή της τζαζ...

Άρα το μόνο που άκουγα ήταν τζαζ.

Ήταν, λοιπόν, φυσικό. Με κέρδισε η Τζαζ.

Για παιδιά, σαν την Έλλα και την Νόρμα, η τζαζ...

..ήταν η διαφυγή τους από την φτώχεια και τον ρατσισμό.

Η μητέρα μου είχε τότε 2 μωρά.

Ήμουν 20 ετών, ανειδίκευτη, χωρίς δουλειά.

Έπρεπε να βρω χρήματα.

Η δουλοκτησία είχε τελειώσει. Έπρεπε να δουλέψω.

Πώς θα πληρωθεί το ενοίκιο;

Η μητέρα μου οργάνωνε πάρτυ.

Με έβαζε να χορεύω, για να διασκεδάζει τον κόσμο και...

...για να μπορεί να χρεώνει το χοιρινό και την σαλάτα.

Έτσι άρχισα την καριέρα μου ως χορέυτρια.

Υπήρχε ρατσισμός.

Δεν μπορούσες να πας παντού.

Αν ήθελες ν'αγοράσεις καπέλο...

...δεν μπορούσες να το δοκιμάσεις.

Δεν έπαιρναν ποτέ μαύρες για ταμίες.

Δεν μπορούσες να βγεις εκτός ζώνης.

Εκεί ήταν και το Κότον Κλαμπ.

Δεν μπορούσαμε να μπούμε μέσα. Απαγορευόταν.

Αποκλεισμός. Μόνο στον εαυτό σου μπορούσες να βασιστείς.

Δεν έχει σημασία από που ήρθες...

...σημασία έχει που πας.

Η Έλλα είπε σε μία φίλη της:

"Μία μέρα, θα δεις το όνομά μου με φωτεινά γράμματα."

Οικονομική κρίση.

ΑΝΕΡΓΟΣ

ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΣΥΣΣΙΤΕΙΟ.

Το 1929, το Χρηματιστήριο καταρρέει.

Η Μεγάλη Ύφεση μαστίζει την χώρα επί μία δεκαετία.

Εκατομμύρια καταστρέφονται.

Έως το 1932, οι μισοί μαύροι είναι άνεργοι.

Οι λευκοί απέλυαν τους μαύρους...

...και προσλάμβαναν λευκούς.

Για την Έλλα, υπήρξε αληθινή τραγωδία.

Το μεγάλο κενό στην ζωή της ήταν η απώλεια της μητέρας της...

...όταν ήταν 13 ετών.

Την περιγράφει με πολύ τρυφερά λόγια...

...και είχε μία φωτο- -γραφία της στο σπίτι.

Η Τέμπι ήταν φοβερή γυναίκα και το χτύπημα ήταν ολέθριο...

...γιατί η μητέρα της ήταν η συνέχεια της ζωής της.

Η Έλλα ένιωθε χαμένη.

Φαίνεται ότι ο πατριός της την παραμελούσε...

...και την κακομεταχειριζόταν.

Την πήρε η θεία της στο σπίτι.

Η Έλλα, πληγωμένη, οργισμένη, χαμένη, το'σκασε.

Την μάζεψε η αστυνομία από τον δρόμο.

Το σκάει, λοιπόν...

...συλλαμβάνεται και στέλνεται σε αναμορφωτήριο θηλέων.

Βάναυσο.

Πέραν της γενικής αναλγησίας του αναμορφωτηρίου...

...υπήρχε και η ειδική κακομεταχείριση...

...που επιφυλασσόταν για τα μαυράκια.

Το σχολείο αυτό ιδρύθηκε πριν 30 χρόνια...

...για στέγη ανύπαντρων μητέρων.

Την εποχή τής Έλλα, ήταν αναμορ- -φωτήριο για νεαρές φυγάδες.

Την έχωσαν εκεί το 1933, 160 χλμ. από το σπίτι.

Όπως όλες οι μαύρες, εδάρη απ'το άρρεν προσωπικό...

...και ρίχτηκε στην απομόνωση.

Ποτέ δεν μίλησε γι'αυτό.

Σε μία αναφορά, χαρακτη- -ρίζεται ως "απείθαρχη"...

...και "μη υπακούουσα στις έννομες εντολές.

"Κρίνεται μικρο-εγκληματίας".

Σύντομα το σκάει και επιτρέφει στους δρόμους του Χάρλεμ.

Περιφέρεται άσκοπα, κοιμάται...

...ξέρετε, εκεί που κοιμούνται οι άστεγοι...

...σε σωρούς απορριμμάτων.

Θέλει να γίνει χορεύτρια.

"Θα γίνω χορεύτρια, παρ'όλο που είμαι ένα άχαρο πλασματάκι".

Ή Έλλα, λοιπόν, είναι πίσω στο Χάρλεμ.

Στο "Απόλλο", είναι η πρώτη νύχτα ερασιτεχνών.

Παίρνει το ρίσκο.

Δεν θα'χει άλλη ευκαιρία.

Και αλλάζει την υπόλοιπη ζωή της.

"Μόλις ανέβηκα στην σκηνή, ένιωσα την αποδοχή του κοινού."

"Κατάλαβα τότε ότι ο δρόμος μου ήταν το τραγούδι."

Συνήθιζε να λέει: "Επέμενα". Αυτό είναι.

"Επέμενα".

Άπαξ και άρχισε, δεν σταμάτησε ποτέ.

Έζησε, επιβίωσε και έγινε διάσημη.

Με τί τίμημα ψυχής; Δεν ξέρουμε.

Τσικ Γουέμπ, ο βασιλιάς των ντραμς!

Σουίνγκ με τον Τσικ.

Στο Σαβόϊ, ο Τσικ Γουέμπ ήταν η κορυφαία ατραξιόν.

Το σουίνγκ είναι μανία.

Είναι απόδραση από τα βάσανα της ζωής.

Ο Τσικ Γουεμπ είχε έναν απαράμιλλο ρυθμό.