The Witness (A tanú)

A T A N Ú (1 9 6 9) Hãng phim Hungary trình diễn N H Â N C H Ứ N G (1 9 6 9)

Bảng phân vai

Nhiếp ảnh và âm nhạc

Biên kịch và đạo diễn Péter Bacsó

Nói tới cái cảnh bần cùng tuyệt vọng. Cùng với miệng nhai lại của một con bê.

Nhai vào những con tim họ: Nếu được, họ không cần là các anh hùng.

Attila József.

Trường hợp người canh đê József Pelikan. Chưa bao giờ hắn muốn là một người anh hùng.

Hungary, 1949

éljen a mi nagy bölcs vezérünk ''LÃNH TỤ VĨ ĐẠI SÁNG SUỐT CỦA CHÚNG TA MUÔN NĂM!''

Cún ơi, mày điên hay sao?

Cún! Không được ở đó!

Józsi, có thịt tại cửa hàng!

Hết hàng. Tuần sau mở cửa. Đó là tất cả cho đến tuần tới.

Ở đó không có gì thì phải làm thịt Desiree thôi.

Bố à. Chúng ta phải thế ư?

Mấy cái phiếu thực phẩm trong đó có vài mẩu bánh mỳ thôi.

Desirée thật đáng thương.

Con lợn nái phải chết đêm nay.

Và Desirée đã bị giết thịt.

12 giờ đêm.

Tao nghĩ là chúng ta cần khởi sự bây giờ.

Thực hiện như ở địa ngục, Lạy Chúa.

''Các đồng chí, hãy chọn lựa cuộc ''đình công của mình vào chiều sâu''.

''Những bước chân vững vàng ''của đoàn quân lao động''.

''Âm thanh vang dội tự hào ''từ bờ môi của chúng ta''.

''Bài hát mới của chúng ta ''về sự vui thích''.

- Bố của chúng mày đâu? - Đang ở một cuộc họp.

- Vào giờ này á? - Ông ấy làm việc suốt ngày.

- Bọn mày đang làm gì vậy - Đang họp đội.

Tám thành viên của đội tuần đê Pelikan! Thực hành hợp xướng.

Ê nhóc, nhà mày có một con lợn hả?

Chúng tôi còn không có thậm chí cả nước vo gạo để nuôi nó.

Tao sẽ quay lại.

Đi lấy tỏi mang đến đây.

Tao sẽ làm phần còn lại, Gizi.

Không được ăn thịt thì sẽ mắc bệnh.

Trật tự. Nghe xem đó là cái gì?

Không phải là con chó?

Thôi. Ổn rồi.

Một kẻ sắp sửa bắt trộm cá.

Mày đấy hả Cún? Định ăn thịt tao à?

Kính chào đồng chí Dániel.

Sao lại ngạc nhiên như vậy? Tôi đến để đánh một ít cá.

Đã mười năm rồi tôi không đến đây.

Vậy thì tôi đã nhận ra.

Cuộc sống anh thế nào? Vợ con ra sao?

Cô ấy đã chạy đi với tên coi sà-lan, người Ru-ma-ni rồi.

Ồ, vậy ư. Thế còn bọn trẻ con?

Chúng tốt cả. Anh chưa lấy vợ hả, đồng chí Dániel?

Sao lại cùng cảnh với tôi thế, Józsi?

- Tôi nên nói thế nào với một vị bộ trưởng? - Ta không nên giở nghi lễ ra!

Tớ sẽ cáu nếu ta và mọi người... dính tới những thủ tục hình thức.

- Dân tình quanh đây ra sao? - Ờ... ờ...

Tớ đoán rằng nó là tuyệt vời.

- Cậu đọc được điều đó ở đâu? - Trong bản Báo cáo Tình hình.

Rồi sau đó nó sẽ là tuyệt vời.

Bắt lấy! Bọn chuột là kẻ thù nguy hiểm nhất của đê điều.

Chờ một lát.

- Cái lỗ ấy là của bọn chuột à? - Đổ nó xuống, Zoltán.

Bọn trẻ con sẽ vui thích vì bán được hai đồng cho mấy cái đuôi chuột.

Tóm cái chân, giơ lên một lúc.

- Cậu đi đâu đấy? - Con cá đã đớp một miếng mồi câu...

Tớ là một thằng đần. Nó phải là con cá nheo tuyệt vời.

Hứa đi. Không được nói cho ai biết là...

... tớ đã để tuột mất con cá nheo lớn nhất thế giới đấy nhé.

''Cậu đã không nghe gì ''và đã không thấy gì cả...

''... nhưng tôi đã gặp một thành viên của Hội đồng Bộ trưởng''.

Bây giờ cậu im đi và nằm xuống.

Nằm xuống và chúng tớ sẽ pha nước chè nóng cho cậu.

Bác cẩn thận nhé! Gạch nướng nóng để sưởi ấm đấy.

- Giúp bác ấy tỉnh táo đi, Gizi. - Con sẽ thử.

Ý ông là muốn ỉm đi hả? Con lợn đâu, hoặc là để tôi phải thô bạo đây.

Trật tự một chút đi. Đánh thức đồng chí bộ trưởng dậy bây giờ.

''Đồng chí Bộ trưởng!''. Nói như thế khác gì ông muốn vào nhà tù.

Đủ rồi. Mổ lợn là bất hợp pháp, không được lợi dụng lãnh đạo nhé?

- Ông có thích không? - Thì nhà đấy, lục soát đi.

Lại có chuyện gì thế, anh bạn? Các anh là ai?

Cậu chưa từng thấy tôi bao giờ hả? Nếu vậy hãy báo cáo đi.

Thưa đồng chí Bộ trưởng, đây là một căn nhà cần phải lục soát.

Có tin báo về việc József Pelikan mổ lợn bất hợp pháp.

Tiếp tục việc tìm kiếm đi. Các đồng chí, các tố cáo là bất khả xâm phạm.

Xếp mọi thứ về lại chỗ cũ!

Và lưu ý một điều. Chúng ta có đủ loại kẻ thù. Điều đó không phải...

... là để chúng ta gây nhũng nhiễu những người lao động chân chính.

Vì sao cậu phải xới tung ngôi nhà yên ấm của József Pelikan lên?

Các cậu đã lấy lại được các tri giác của mình chưa?

Nhưng, ông ta đã bị báo tin...

Cậu muốn nói cái gì thế! Đã có tin báo?

Điều gì xảy ra nếu ai đó vu cho cậu vụ buôn lậu ma túy hoặc cướp ngân hàng?

Cứ mười báo cáo thì có chín là điên.

Tôi không hiểu. Báo cáo giấu tên, được đánh máy nghiêm chỉnh.

Nghe đây này... Anh bạn.

Các cậu có biết việc đã làm của József Pelikan hy sinh vì chúng ta?

Bỏ qua chuyện đấy đi, Zoltán.

Không. Józsi. Các anh bạn này phải biết người mà họ sách nhiễu là ai.

Giờ thì nghe đây...

Năm 1944, trong chính căn phòng này...

... Anh ấy đã bị đá, bị đánh đập để tra xét. Vậy là thế nào?

Để bắt anh ấy khai báo ra chúng tôi.

Một lời từ anh ấy sẽ bán đứng chúng tôi. Chúng tôi đã xuống đây trong tầng hầm.

Zoltán. Không được!

Chúng tôi đã nghe anh ấy bị tra tấn,. Nhưng anh ấy đã giữ yên lặng.

Anh ấy đã giữ chúng tôi năm tuần dưới tầng hầm.

Các cậu phải ngả mũ ra chào trước anh ấy.

Anh ấy giấu chúng tôi ở đây, ngay chính ở chỗ này.

Các đồng chí...

... thực thi nhiệm vụ của mình.

Pháp luật bình đẳng với mọi người, với đảng viên thì tội gấp trăm lần.

Tôi hiểu.

Trong khi đó, chúng tôi sẽ tưới dầu hỏa vào số thịt lợn.

Đây là các vật chứng, để bổ sung vào những bằng chứng tội phạm.

Để giữ được nó cho xét nghiệm, chúng ta nào có thể khác?

- Điều gì đang xảy ra hả bố? - Tốt thôi, con ạ.

Chúng ta đi thôi.

Đừng để bụng giận tớ, Jóska. Tớ không thể giúp gì được.

Đừng có mà giở trò trai gái. Nghe chưa!

Quần áo của cậu mình sẽ gửi lại sau.

Tớ không nghĩ rằng sẽ cần nó gấp.

Là ông Pelikan! Cuối cùng thì cũng có người quen.

Đây là đồ giả đấy. Ông Gulyás!

Răng giả đẹp quá. Tôi đã đánh gẫy hàm răng ông trước kia thì phải?

Bọn trẻ dùng chổi mới quét lại đủ. Bây giờ tôi sẽ lấy lại cái của tôi...

Mở miệng mi ra, đồ giết người.

Ông Pelikan, tôi trả tiền hình phạt. Tôi mà mất răng thì chắc chết quá?

- Chịu án mấy năm? - Tám năm.

Chúng ta sẽ chờ đến lúc đó. Nhưng khi đã xong...

Đó không là điều đúng đắn. Đấy là nghề của tôi. Sau tất cả mọi chuyện...

... tôi không bao giờ mang bất kỳ mối hận thù cá nhân nào.

Tôi không có ích cho chế độ này ư? Lấy đâu ra người giỏi việc như vậy?

Họ quản lý để phát hiện ra mọi việc.

Bị bắt sau 24 giờ vì việc mổ lợn bất hợp pháp. Vào cuộc nhanh đấy chứ?

Họ có nện cho không?

Quan tâm hả? Không có anh, vẫn có thể nhận được kha khá. Cảm ơn!

Thưa cha, cha có khai không ạ?

Hôn tay ông ấy đi. Biết sau này thời thế biến đổi ra sao.

Con làm sao mà phải vào đây?

Không phải là chính trị. Tội hình sự phổ biến: mổ lợn bất hợp pháp.

Mọi thứ đều là chính trị, con của ta. Ta sẽ cầu nguyện cho con.

Vào ngày thứ ba, Pelikan đã được phép gặp gỡ người nhà.

- Mọi thứ như thế nào? - Tất cả mọi người đều tốt đẹp.

- Thế còn con đê? - Không có các vấn đề gì.

- Và mức nước sông? - Ngày hôm qua nó dâng lên 2 cm.

Mày lại không ngủ tối ở nhà phải không? Tao cho là vậy.

Con có đấy chứ.

Đừng có mà mèo chuột để rồi mà lũ em mày nhìn thấy!

Bố đừng lo. Chúng nó không nhìn thấy đâu.

Mày đến luật sư chưa?

Bố biết không, bác Daniel bảo tài xế đến xem tình hình nhà ta thế nào.

Anh ấy đưa lại bộ vét và nói bác ấy đến thăm chúng ta một ngày.

Rất lịch thiệp. Nhưng còn việc luật sư thế nào?

Ông ấy nói sẽ làm tất cả những gì ông ấy có thể.

Liệu tao sẽ bị mấy năm?

Cái ấy còn phụ thuộc nhiều thứ.

Có thể chỉ bị phạt tiền, nhưng cũng có thể nặng hơn...

... nếu họ muốn mang bố ra làm gương.

Nặng hơn là thế nào? Tử hình hay sao?

Hình phạt của bố sẽ phụ thuộc vào việc muốn có một ví dụ của họ.

Mê sảng! Ông ấy nói những gì nữa?

Đừng ngạc nhiên, nếu ông ta yêu cầu xử thật nặng tại phiên toà.

Ai cơ? Ông luật sư ấy à?

Đấy là có sự khác biệt. Nếu bố là một địa chủ giàu có thì...

nhưng bố lại là đảng viên. Luật sư nói theo luật pháp chủ nghĩa xã hội.

Luật xã hội chủ nghĩa thì sao nào? Mày nhớ lại đi, tao muốn biết rõ hết.

Vâng, để làm một ví dụ là chủ yếu. Và bố không phải lo lắng nhiều.

Được rồi. Bảo chúng nó: Bố rất nhớ. Phải quan tâm đến chính mình ấy.

Nhớ bảo vệ đê, theo dõi ngoài đê chắn sóng và những lũ chuột đồng.

Chủ nghĩa xã hội vẫn còn tồn tại chứ. Pelikan?

Có muốn tao đập chết không, sau từng ấy năm còn sống? Gulyás?

Người dân chúng ta phải yêu thương lấy nhau. Ông có bạn bè cấp cao...

Xin việc giúp tôi, hãy rủ lòng thương. Để tôi ở đây, uổng phí tài năng quá.

Biết điều thì để đây yên, nghe chưa Gulyás.

Nghiêm túc nhé. Tôi có thể gọi tên một vài người đã báo cáo về ông.

Trong số đó không có ai được gọi là Csetneki à?

Tôi nói không có, ngoại trừ nếu ông giúp cho tôi một việc làm tốt...

Lại đói rồi, hôm nay ăn gì cha?

Lại vẫn món mỳ.

Nếu có, họ chỉ đổ một ít nước sốt hành lên chúng.

Các món ăn được tốt hơn trong thời đại của chúng ta.

Câm mồm. Tôi đã làm việc của tôi để làm đầy bữa ăn của anh.

József Pelikan. Đi ra. Mang theo đồ dùng cá nhân.

Sang khám tử hình à?

Đồng chí Pelikan, cậu được tự do!

- Tôi được tự do á? - Như một con chim. Xin chúc mừng.

Và còn con lợn Desirée thì sao?

Không bao giờ có một con lợn cả. Cậu vô tội. Lời buộc tội đã bị hủy bỏ.

Nhưng tôi đã giết chết con lợn. Như vậy tôi ở đây là đích đáng.

Không lý sự! Cậu vô tội. Đây là những mệnh lệnh của cấp trên.

Dù sao, phải cải thiện bữa ăn.

Không được để bọn phản động chỉ trích các nhà tù dân chủ.

Ở ngoài thì cũng chẳng hơn gì, nhưng được cái người dân còn có ý thức hơn.

Không có cái xương nào gẫy chứ?

Anh sụt cân đi đấy. Kẻ cặn bã nào đã khai báo để chống lại anh?

Tôi đã bị mười năm, nhưng nếu có ai đó thân thiết với một bộ trưởng...

Csetneki, mày tố cáo tao hả?

''Thành đứng đó dáng cao vời vợi, ''Bóng chiều tà giăng phủ kín hết rồi''.

''Gió xé toang núi cao lởm chởm, ''Gọi hùng thiêng thưở cũ xưa về''.

Mày tố cáo tao hả? Csetneki!

Chắc chắn là mày...

... vì năm 1944 tố cáo tao cũng là mày chứ còn ai nữa!