Attenborough's Life That Glows

تـي وـي وُرلـد » با افـتـخـار تـقـديـم مـي‌کـنـد »

،‏هنگام گذر زمان از غروب به سحرگاه

.‏تاریکی شب با چراغ زندگی روشن میشود

‏این چراغهای رقصان، کرمهای شب تاب هستند

.‏موجوداتی که توانائی عجیبی برای تولید نور دارند

.‏آنها میدرخشند

.‏و آنها تنها نیستند

‏دانشمندان هر روز اَشکالِ حیاتِ نورانیِ

.‏شگفت انگیزتری را در دنیا کشف میکنند

.‏نور موجود زنده همیشه مرا شیفته میکرد

‏و کشف روزافزون موجودات ِ تابان، سئوالاتِ

.بیشتر و بیشتری را مطرح میکند

‏چرا؟ این نور برای چیه؟ و چطوری ساخته میشه؟

،‏در سالهای اخیر

.‏دانشمندان شروع به یافتن پاسخ این سئوال ها کردند

،‏و بدینوسیله

.‏آنها ما را به دنیائی کاملا متفاوت بُردند

،‏هرچند این تصاویر عجیب به نظر میرسند .‏ولی واقعی هستند

،‏به کمک دوربینهای جدید، اونی که برای همین برنامه طراحی شده

‏ما میتوانیم از این پدیده پرده برداریم

.‏به گونه ای که هرگز سابقه نداشته

ســهــیــل تــرجــمــه از Soheil_Canopus

«پنسیلوانیا، ایالات متحده»

.‏زیست تابی همچنان معماهای بسیاری دارد ‏

‏اما ما میدونیم که کرمهای شب تاب .‏از آن برای جذب جنس مخالف بهره میبرند

‏هر گونه ای زبانِ نوری خودش را دارد .‏و ما نیز میتوانیم با آنها ارتباط برقرار کنیم

.‏من میخوام با این میله، کرمهای شب تاب رو پیدا کنم

‏این میله ایه که توسط دانشمندی که برای اولین بار

.‏کدهای ارتباطی کرمهای شب تاب رو رمزگشائی کرد استفاده شد

،‏و اینجا دست کم 15 گونه مختلف داریم

.‏که هر کدوم نشانه های خودشونو دارند

‏زیست شناس "جیم لوید" از این میله استفاده کرد تا ادای کرم شب تاب نر را درآورد

.‏و نیز الگوهای نوری مختلف آنها را رمزگشائی کند

‏او کشف کرد که علامت احضار، شامل مسیرِ پرواز

.‏آن گونه نیز میشود

‏مثلا، اینجا

‏بعضی کرمهای شب تاب اینگونه .‏بصورت مداوم و افقی حرکت میکنند

‏و دیگرانی هستند که اینگونه

.‏همینطور که بالا می آیند نورشان را فعال میکنند

.‏ولی علاوه بر مسیر پرواز، آنها یک پیام خاص هم میفرستند

.‏تا حدی شبیه به کد مورس

.‏پس منم باید بتونم از این نور استفاده کنم

،‏یک کرم شب تاب ماده بین این برگهاست

.‏که در پاسخ یک بار برق(مثل فلش دوربین) خواهد زد

،‏و کرم شب تابِ نرِ همنوعش درست 4 ثانیه صبر خواهد کرد

.‏و با یک برق زدن جواب خواهد داد

.‏سپس ماده بلافاصله با یک برق زدن پاسخ میدهد، اینطوری

.‏و کرم شب تاب نر میفهمد که جواب مثبت است

‏ولی اخیرا مشخص شده که این پیام بیشتر از

.‏یک پیام ساده برای سکس است

‏حشره ماده کیفیت ژنهای حشره نر را براساس

.‏میزان دقت زمان بندی و میزان درخشندگی او تعیین میکند

‏او خواستگار مورد پسندش .‏را با فانوسهایش تشویق میکند

.‏و ظاهرا این حشره نر همه پیامها را درست فرستاده است

‏ما حتی در حال کشف کردن این هستیم

.‏که این زبانِ نوری دارای لهجه های متفاوتی هست

،‏در طول ماههای تابستان، از فلوریدا تا جنوب کانادا

.‏باغها، مزارع و جنگلها با این پیامهای جفت گیری برق میزنند

‏"‏تصویربرداری زمان گریز" وسعت

.‏فوق العاده این معاشقه را نشان میدهد

.‏بعضی گونه ها فقط در "تاریک و روشن"(ابتدای غروب) برق میزنند

.‏بقیه سایبان جنگل را برای برق زدن ترجیح میدهند

‏برخی گونه ها فلش زدنشان را با انتخاب مکانهای خیلی تاریک

.‏بیشتر مورد توجه میسازند

.‏من اینجا به جز این برق زدنها، تقریبا هیچی نمیبینم

.‏و این گونه خاص ترفند دیگری نیز دارد

.‏این باعث میشود نمایش از نظر زمانی منطبق شود

.‏آنها همگام برق میزنند

،‏هر فرد تحت تاثیر فرد کناری عمل میکند

.‏و بزودی ضربانِ امواج نور جنگل را دربرمیگیرد

.‏اگر سرعت نمایش را بالا ببریم، موج مشخص تر میشود

،‏بین موجها

.‏هر حشره ماده قادر است با دو برق پاسخ بدهد

.‏در این صورت نرها جلب ِ او میشوند

.‏ولی او باید تنها یک نفر را انتخاب کند

،‏این نمایشها تنها در چند شب از ماه ژوئن اوج میگیرند

.‏که میتواند توضیحی برای کشف نشدنش تا همین اواخر باشد

.‏اینکه آنها چرا هماهنگ برق میزنند هنوز یک معماست

.‏این تعجب آور است که ما چقدر درباره "زیست تابی" کم اطلاعیم

‏کرمهای شب تاب شاید شناخته شده ترین باشند

.‏اما بعضی موجودات نورانی هنوز خیلی گیج کننده هستند

‏با سپیده دم، این سیگنالهای جنسیِ کرمهای شب تاب، کم کم در

.‏امواج نورِ روز غرق میشوند

،‏این حشره های پرنده در زیر گیاهان پناه میگیرند

.‏دور از چشمان تیزبین شکارچیانِ روز

،‏اما همین الآن

‏نور توسط موجود زنده در خاک .‏و زیر پای من داره تولید میشه

،‏رشته های یک نوع قارچ مشخص .‏یک شبکه درخشان زیرزمینی را شکل میدهد

‏اما یک گیاه قارچی چرا باید در تاریکی دائمی خاک، نور بده؟

.‏ما واقعا نمیدونیم

،‏و برای سالها، نور دادن قارچها

‏مثل بسیاری از نورهای زنده دیگر، به یک محصولِ جانبی ِ زیبا

.‏ و بی کاربردِ فرگشت تقلیل داده شده بود

،‏اما برخی گونه ها تنها روی سطح زمین و هنگام شب نور میدهند

.‏زمانیکه نور سبزشان کاملا آشکار باشد

‏اگه این پدیده فقط یک تصادف بیوشیمیائی بود، مطمئنا

.‏بایستی در همه زمانها نور تولید میکرد

‏شکی نیست که نور قارچها، حشرات را جذب خود میکند

‏و نظریه ای مطرح شده که این مهمانان .‏هاگ(تخم قارچ) ها را منتشر میکنند

،‏پس اینجا هم، درست مثل کرمهای شب تاب

.‏ما دائما در حال آموختن هستیم

.‏اما بخش بزرگی از پدیده نور در موجودات، معما باقی میماند

،‏و در سراسر تاریخ

،"‏گزارشهای مربوط به "زیست تابی .‏اغلب افسانه های خیالی تلقی میشدند

،‏در دهه 1870، ژول ورن، نویسنده فرانسوی رمانهای علمی-تخیلی

:‏این را در کتابش "بیست هزار فرسنگ زیر دریا" نوشت

،‏"ساعت 7 صبح، کشتی ما نیمه غوطه ور

.‏در دریائی از شیر در حرکت بود

.‏در نگاه اول، اقیانوس، شیری شکل به نظر میرسید

‏آسمان در برابر سفیدی آبها، سیاه

".‏به نظر میرسید

‏ژول ورن ممکن است این را از یک افسانه

.‏که توسط ملوانان به اون گفته شده الهام گرفته باشد

‏اما سال 1995، ناخدای یک کشتی بریتانیائی، یک داستان واقعی

.‏در ثبتِ وَقَعه کشتی اش نوشت

، ‏"مقارن ساعت 18:00 ،شبی بدون ماه با هوای صاف

،‏حدود 250 کیلومتریِ شرقِ ساحل سومالی

.‏نور سفیدی در افق مشاهده شد

،‏و بعد از 15 دقیقه حرکت با نیروی بخار کشتی بوسیله یک دریای شیری رنگ

.‏با درخششی یکنواخت، کاملا احاطه شده بود

‏به نظر میرسید که انگار کشتی روی برف حرکت میکند

".‏یا روی ابرها می خرامد

‏گزارشهای شبیه به این، از ادعاهای رؤیت

.‏"‏هیولای لُخ‌نس" هم کمتر است [ ‏‏[ یک موجود آبی عظیم الجثه که برخی ادعا میکنند دیده اند

.‏هیچ مدرک تصویری هم ندارد

‏برخی دانشمندان، از جمله زیست شناسِ دریایی ،"‏"استیون هداک

.‏کنجکاو بودند و از بالا مساله را پیگیری کردند

‏برامون جالب بود که بشه یکی از این گزارشهای کشتی ها رو پیدا کرد

،‏که یکی از این دریاهای شیری رو دیده اند

‏و در واقع داده های ماهواره ای متناظر هم پیدا بشه

.‏به طوری که اون منطقه رو در همون زمان پوشش بده

‏ما به تصاویر همون منطقه و زمان ‏که کشتی در سال 1995 گزارش داده بود نگاه کردیم

.‏و این یجورائی مثل "یافتم، یافتم!" بود

،‏ما تصویر نویزدار حسگر را اصلاح کردیم

‏ما مسیر کشتی رو روی تصویر دنبال کردیم و این منطقه 300 کیلومتری

‏که بر روی نقشه نمایان شد با ناحیه ای که .‏گزارش کشتی گفته بود دقیقا تطابق داشت

.‏این واقعا لحظه جالبی بود

‏ما توانستیم سه شب پشت سرهم این دریای شیری را

.‏که با جریان آب میچرخید به صورت مستند ثبت کنیم

‏بنابراین تصاویر ماهواره ای در عصر فضا

.‏بر یکی از باورهای عوامانه دریایی مُهر تایید زد

.‏بله، در مواردی نادر، اقیانوسها میدرخشند

‏ولی چی باعث درخششی میشه

‏که از فضا هم قابل دیدن باشه؟

.‏پاسخ را میتوان در یک یخچال یافت

.بعد از چند روز، این ماهی "سیم" شروع به درخشیدن میکند

.‏این ماهی خودش قابلیت تولید نور ندارد

،‏در واقع این نور بوسیله باکتریهایی که تقریبا در همه ‏دریاها پیدا میشوند

.‏وقتی شروع به خوردنِ یک ماهی رو به فساد میکنند تولید میشود

‏در مواردی نادر، وقتی جریانات و دما باعث ظهور غرش انفجاری جلبکها

‏در اقیانوس میشود، این باکتریهای خیلی مشابه .‏از جلبک های در حال مرگ هم تغذیه میکنند

،‏وقتی غلظت آنها به یک حدی برسد

.‏ترشحات آنها باکتریهای دیگر را به درخشیدن وامیدارد

‏تعداد آنها آن قدر زیاد است که نورشان بوسیله یک

.‏ماهواره در مدار قابل تشخیص است

،‏باکتریها یکی از قدیمی ترین اشکال حیات هستند

.‏پس شاید آنها نخستین موجود زنده نورانی تاریخ باشند

.‏اما دلیل این کار هنوز مورد بحث است

،‏امروزه برخی از جانوران ژنهای این باکتریها را دزدیده اند

.‏و با دی ان ایِ خودشان آمیخته اند

.‏بقیه بطور ساده خود باکتریها را به گروگان گرفته اند

‏این نورها توسط اسیرانی تولید شده

.‏که در اندامهای ویژه ای زیر چشمان این نوع ماهی نگهداری میشوند ‏

.‏آنها نور باکتریائی را به اَقصاد زیادی تحت کنترل خود درآورده اند

.‏ما میتوانیم آنها را ببینیم چون دوربین مجهز به نور فروسرخ(مادون قرمز) داریم

.‏ولی از دید یک شکارچی، این ماهیها به این شکل هستند

.‏نورهایی درهم برهم که هدف گرفتنِ یکی از آنها سخت است

.‏درست قبل از اینکه تغییر جهت بدهد، ماهی یک چشمک ِ سریع میزند

.‏این نورها کاربردهای دیگری نیز دارند

‏آنها مثل چراغ جلو عمل میکنند و وقتی ماهی دنبال غذا میگردد

.‏ کف دریا را روشن میکنند

.‏آنها شاید حتی به یک ماهی کمک میکنند تا با جنس مخالف لاس بزند

،‏برخلاف باکتریهای اسیر

.‏اهداف این نوع ماهی برای استفاده از نورِ زنده بر ما معلوم است

‏ولی این نور چگونه تولید میشود؟

،‏درحالیکه ممکنه به نظر سحر و جادو برسد

‏در واقع یه واکنش ساده شیمیائیه که وقتی یه ماده

.‏با یه آنزیم خاص مخلوط میشه اتفاق میافته .‏مثل این

.‏سریع روشن میشه

.‏فرمول شیمیائی دقیق آن، بسته به گونه جاندار، متفاوت است

.‏این واکنش خیلی مشابه به اونی که باکتری انرژی تولید میکند هست

‏چه بسا که نخستین تولید نور، ‏محصولِ جانبی

.‏همین عمل باشد

‏یک تصادف فرگشتی که ماهی از آن

.‏برای بقا کمک گرفته است

.‏مواد شیمیائی مورد بحث کاملا بیخطر هستند

‏در واقع، میتونید یه آبنبات چوبی بخرید

.‏که وقتی اون رو توی آب گرم میزنید بدرخشه

.‏ولی راستشو بخواید به نظرم خیلی اشتهاآور نمیاد

‏شاید در اعماق ذهنم یه خاطره ای از

‏باکتریها روی اون ماهی رو به فساد باشه، که بهم میگه

.‏چیزهائی که میدرخشند اونقدرام برای خوردن خوب نیستند

،‏باکتریها شاید نخستین موجودات زنده نورانی باشند

.‏اما بسیاری از موجودات دیگر هم این قابلیت را پیدا کرده اند

،‏از عروس دریائی گرفته تا قارچها و حشرات

،‏"زیست تابی" بطور مستقل، بیش از 50 بار فرگشت یافته است ‏

.‏و در حال حاضر هزاران گونه مختلف، این قابلیت را دارند

.‏و به نظر میرسد کاربردِ مشترک آن دفاع از خود است

.‏هزارپاها در جای جای دنیا پیدا میشوند

،‏بسیاری از آنان در طول روز فعال هستند