Mission Blue

TẤT CẢ RỒI SẼ QUAY VỀ VỚI BIỂN, VỚI THẦN OCEANUS, VỚI SÔNG BIỂN,

GIỐNG NHƯ DÒNG CHẢY BẤT TẬN CỦA THỜI GIAN, BẮT ĐẦU VÀ KẾT THÚC.

TÁC GIẢ CUỐN SÁCH SILENT SPRING, RACHEL CARSON

HAI THÁNG SAU THẢM HỌA TRÀN DẦU LỚN NHẤT LỊCH SỬ NƯỚC MỸ,

MỘT ĐÀN CÁ MẬP VOI

ĐƯỢC PHÁT HIỆN Ở VỊNH MEXICO, CÁCH NƠI TRÀN DẦU GẦN 60 DẶM.

DẪN ĐẦU NHÓM NGHIÊN CỨU LẦN THEO DẤU VẾT ĐÀN CÁ MẬP VOI

LÀ NHÀ HẢI DƯƠNG HỌC, TIẾN SĨ SYLVIA EARLE

Nhìn kìa. Nơi đây có vô số cá mập voi.

Tôi không thể đếm hết số lượng vây cá nữa.

Chúng ta đang tỉnh hay đang mơ đây?

Chúng đã sinh sống ở đây hàng trăm triệu năm.

Chúng ta chỉ là những người đến sau.

Tôi rất thích việc được hòa nhập vào một phần thế giới của chúng.

Chúng hoàn toàn không biết gì về những việc con người làm.

Kể từ vụ tràn dầu, đàn cá voi mập này,

đàn lớn nhất từng được phát hiện ở Vịnh Bắc

đã biến mất khỏi đó.

Chúng ta sẽ đặt hành lý vào trong.

Cảm ơn anh.

Vài năm qua, phải có đến gần 300 ngày là tôi ở bên ngoài.

Tôi có rất nhiều buổi nói chuyện, đôi khi nó sẽ kéo dài cả một ngày.

Tôi không thể nghĩ mình sẽ làm việc gì khác, ngoài việc lặn.

Bà có hơi cực đoan trong việc bảo vệ biển cả không?

Nếu trông tôi có vẻ cực đoan, có lẽ vì tôi thấy những điều người khác không thấy.

Nếu mọi người có cơ hội chứng kiến những điều tôi đã thấy trong đời tôi,

những điều tôi thấy khi lặn

và quan điểm tôi rút ra được từ hàng ngàn giờ ở dưới nước,

họ sẽ thấy tôi không hề cực đoan.

Bà ấy đã tận mắt chứng kiến,

những nơi trên Trái Đất ít ai có thể tưởng tượng ra.

Sylvia Earle, nhà hải dương học vĩ đại nhất của đất nước này,

khám phá những độ sâu tưởng chừng như là không thể.

Rất hân hạnh khi được giới thiệu một nhà khoa học,

một kỹ sư, một giáo viên và là một nhà thám hiểm,

tiến sĩ Sylvia Alice Earle.

HỘ CHIẾU HOA KỲ

Tôi có thể thấy một thế giới khác trong tâm trí tôi,

một thế giới đã thay đổi rất nhiều, chỉ trong thế hệ của tôi.

Sáu mươi năm trước, khi tôi bắt đầu khám phá đại dương,

không ai nghĩ rằng chúng ta có thể làm được gì tổn hại đến nó.

Thời đó, nó giống như một vườn Địa đàng dưới biển.

Nhưng giờ đây, thiên đường đó đang biến mất.

Không phải là "Tội nghiệp tôi quá,"

đây chỉ là sự thật của mọi chuyện đang diễn ra.

Nhưng đây cũng là cơ hội để chúng ta sửa chữa những sai lầm.

MARITIME AQUARIUM GIỚI THIỆU SYLVIA EARLE

Hãy chào mừng tiến sĩ Sylvia Earle.

Vào bất cứ đêm nào,

bạn cũng có thể tìm thấy Sylvia Earle ở Norwalk, Connecticut,

Stockholm, Thụy Điển, hoặc Cape Town, Nam Phi.

Hãy chào đón Sylvia Earle.

Ở Bắc Kinh, Belfast, Davos hay quần đảo Galapagos.

CUỘC THÁM HIỂM GALAPAGOS THÁNG 3, 2010

Hãy nghĩ về những thay đổi đã xảy ra

trong thế giới của một con cá tráp cam 200 tuổi.

Nhưng chúng không biết thế giới của chúng đã thay đổi.

Và đó là nơi tôi gặp bà ấy, ở một hội nghị về đại dương.

Tôi là một thợ lặn. Tôi yêu biển.

NHÀ GHI CHÉP TÀI LIỆU

Tôi yêu biển nhiều hơn kể từ khi biết Sylvia, nhưng các bạn

cũng là người có thể cứu lấy biển.

Loài bị bắt nhiều nhất thế giới...

VIỆN SMITHSONIAN

...và vẫn đang là nhiều nhất nước Mỹ,

là cá minh thái Alaska, và chúng đang di cư đến Bắc Cực.

Cá ngừ vây xanh có đi đến đâu cũng đều bị bắt.

Chúng ta đang xóa sổ loài cá này khỏi Trái Đất.

Nếu thất bại trong việc bảo vệ đại dương, thì không gì còn quan trọng hơn nữa.

Tôi đã lặn được hơn nửa cuộc đời mình,

nhưng như thế vẫn chưa là gì so với bà ấy.

Bà ấy đã khám phá đại dương từ trước khi tôi ra đời.

Sylvia, chuyến đi trước ta đã gặp con rùa đó.

- Và nó đã trồi lên. - Đúng vậy.

Nó trồi lên, hít một hơi, rồi quay lại đúng vị trí đó.

Tôi ở bên Sylvia một tuần và tôi đã bị quyến rũ.

- Âm thanh từ cổ họng nó. - Âm thanh từ cổ họng nó.

Tại sao tôi lại không biết bà ấy từ trước chứ?

Sau chuyến đi đến quần đảo Galapagos,

tôi thật sự không muốn rời khỏi thế giới của Sylvia.

Tôi đã không từ bỏ.

- Đó là bà ấy sao? - Đúng vậy.

Bà ấy kia rồi.

Cảm ơn bà. Nơi đây rất đẹp.

Điều tôi không nhận ra lúc đó

là đây sẽ là khởi đầu của một chuyến hành trình dài ba năm

một cơ hội để nhìn đại dương và thế giới qua cách nhìn của Sylvia.

Sylvia, ngay từ lúc tôi gặp bà, bà đã trở thành một khuôn mẫu cho tôi.

Thật sự đấy.

Hãy kể cho tôi nghe điều gì đã khiến bà trở nên tâm huyết

với đại dương như thế.

Mọi chuyện bắt đầu ở New Jersey.

Khi còn nhỏ, tôi được phép tự do dạo chơi trong rừng,

đi lang thang trong đó cả ngày. Thường chỉ có mình tôi.

Chủ yếu là một mình tôi.

Mẹ tôi được biết đến như là người giúp đỡ động vật trong khu phố.

Mọi người thường mang tới chỗ bà những chú sóc, chim, ếch bị thương,

Hay bất cứ động vật nào cần được cứu chữa.

Bố tôi là một người rất hăng hái và rất giỏi trong việc sửa chữa.

Khi còn nhỏ, tôi thường tháo gỡ đồ đạc ra để tìm hiểu xem chúng hoạt động thế nào

và bố tôi luôn nhắc tôi phải giữ lại đủ các bộ phận, không làm mất cái nào,

và phải chắc chắn rằng tôi biết cách ráp chúng lại.

Ta đánh mất rất nhiều mảnh ghép,

mất đi sự dạng sinh học của Trái Đất,

từng mảnh, từng mảnh một đã biến mất,

và một khi mất hết, ta sẽ không thể khôi phục chúng lại như ban đầu.

Khi tôi 12 tuổi, gia đình tôi chuyển đến Florida.

Lúc đầu, tôi không thích thú cho lắm, vì tôi rất yêu ngôi nhà cũ của mình.

Nhưng vịnh Mexico là một bãi biển xanh

ở nó, có một điều gì đó đã hấp dẫn bố mẹ tôi chuyển đến.

Một vài đứa trẻ chơi trên đường phố.

Một vài đứa có sân sau, và sân sau nhà tôi là biển.

Đó là vịnh Mexico. Nó rất đẹp.

Đó là nơi khiến tôi yêu biển cả.

Tôi có thể nhìn thấy nó, nghe thấy nó.

Có thể ngửi thấy nó, chạm vào nó.

Tôi có thể nghịch nước.

Tôi rất hào hứng mỗi khi rong biển dạt vào bờ với số lượng lớn.

Giống như là đi đến sở thú vậy.

Tôi rất thích việc đi tìm những động vật nhỏ, như cua.

Bạn có thể cầm chúng lên, rồi nhẹ nhàng đưa chúng quay lại biển,

và chúng sẽ chạy đi.

Với tôi, nó giống như là thiên đường vậy.

Nó sẽ luôn là như thế trong tâm trí tôi, chỉ thiên đường này.

Ngay lúc này, một vụ cháy nổ

đã phá hủy một giàn khoan ở bờ biển Louisiana.

Tối nay, vẫn chưa tìm ra được nguyên nhân của vụ nổ giàn khoan từ tuần trước.

Mọi người đang lo lắng sắp có một thảm họa diễn ra.

Chỉ cần dầu vẫn còn ở trên mặt biển của vịnh,

nó sẽ liên tục lan ra và lan ra,

và không ai biết được nó sẽ dừng lại ở đâu.

Bà cảm thấy như thế nào? Phản ứng đầu tiên là gì?

Tôi thật sự rất bàng hoàng.

Và càng ngày, tình hình càng tệ đi.

Tất nhiên, điều khủng khiếp nhất là có người chết.

Rồi số dầu đó cứ liên tục phun ra, không ngừng nghỉ.

Khi tôi còn sống ở Florida,

chỉ có duy nhất một giếng dầu ngoài khơi, ở vịnh Mexico.

Ngày nay, ở đó có hơn 33.000 giàn khoan.

Tất cả chúng ta là người hưởng lợi khi đốt nhiên liệu.

Than, xăng, dầu.

Nhưng cái giá là gì?

Tôi đến đây để thay mặt cho đại dương.

WASHINGTON THÁNG 5, 2010

Chúng ta đầu tư hàng tỷ đô la để có thể bay ra ngoài vũ trụ

và nó rất đáng đồng tiền.

Chúng ta làm ngơ đi đại dương và nó đang khiến ta phải trả giá.

Điều khiến tôi thấy ấn tượng nhất ở Sylvia

là bà ấy không ngần ngại chỉ thẳng vào bạn

và nói, "Anh biết anh đang làm gì, và như thế là sai."

Bà ấy giống như là Jeanne d'Arc của đại dương vậy.

- Đi nào! - Bà ấy là người dẫn đầu

trong việc đấu tranh cứu lấy đại dương.

Và bà ấy đã lấy nó làm mục tiêu sống trong vài thập kỷ qua...

ĐẠO DIỄN QUAY PHIM

...để đảm bảo rằng ai cũng biết chuyện gì đang diễn ra và tầm quan trọng của nó.

Biển cả cung cấp sự sống.

Đây là thời điểm quan trọng.

Nếu chúng ta tiếp tục hành xử như bình thường, ta sẽ gặp nguy hiểm.

Sự tận tụy của bà ấy cho đại dương đến từ sự thật rằng

giống như bản thân tôi và nhiều người khác khi còn trẻ...

CARL SAFINA TRUNG TÂM SAFINA

...vào lúc đại dương không như bây giờ,

chúng tôi thấy một nơi tràn ngập sự sống.

Tôi không còn cảm thấy tức giận nữa.

Tôi cảm thấy đau đớn.

Vì tôi biết ở vịnh Mexico có những gì.

Tôi vẫn còn nhớ như in khi tôi đi lặn ở đó...

khi nó vẫn còn là

một thiên đường dưới nước.

Và biết được rằng nó có thể gặp nguy hiểm, rằng nó đang nằm trên con đường

của...

của thảm họa này.

Thật khó để diễn tả.

Cuốn sách của bà, Thế giới màu xanh: Số phận của ta và biển cả là một.

Một phát biểu rất táo bạo. Số phận của tôi và đại dương là một ư?

Tôi không sống dưới biển. Tôi không có mang.

Sao lại cần quan tâm chuyện đang diễn ra với biển?

Nó sâu, nó tối, người ta chết đuối ở đó và có hàng ngàn con cá mập muốn ăn thịt ta.

Hay là bà chưa xem Shark Week?

Tôi đã xem rồi. Nhưng hãy nghĩ về một thế giới không có đại dương đi.

Anh sẽ có một hành tinh rất giống sao Hỏa.

Không có thứ gì để hỗ trợ sự sống.

Phần lớn lượng ôxy mà anh dùng, tất cả mọi người dùng,

là đến từ đại dương.

Nó cũng hấp thu phần lớn lượng các-bon đi-ô-xít.

Theo một cách nào đó, chúng ta đều là sinh vật biển.

Tất cả những con cá voi, cá heo, san hô, và nhiều loài khác,

chúng cần biển, nhưng chúng ta cũng vậy.

Không đại dương, không sự sống.

Không có đại dương, không có chúng ta.

Vậy bà là kiểu người mọt sách khi còn đi học?

Người cuồng khoa học ư?

Tôi cho là vậy, với thuật ngữ ngày nay, tôi sẽ được xem là người lập dị.

Con người, đôi khi gặp khó khăn trong việc quyết định xem họ muốn làm gì.

Tôi luôn muốn làm những việc các nhà khoa học hay làm,

tôi chỉ không biết gọi nó là gì.

Tôi thường hay đọc sách trong một thư viện nhỏ ở Dunedin.

Tôi thường ngồi trên sàn nhà và đó là nơi tôi đọc tác phẩm của William Beebe,

và tôi đã bị hấp dẫn bởi những ý tưởng về tàu ngầm.