How the Universe Works - Eleventh Season

،مریخ همسایه ما .همواره ما را مجذوب خود می‌کند

،سیاره‌ای مشابه زمین

.ولی با تفاوت‌های بسیار

.سطح مریخ خاکی، زنگار و یخ‌زدست

این سیاره جایی نیست که بخواید .بچه‌هاتون رو بزرگ کنین

مأموریت‌های کاوشگرها نشان داده که این سیاره

در گذشته دنیای بسیار متفاوتی .بوده است

مریخ امروز نسبت به چیزی که

چندین میلیارد سال قبل بود .کاملا متفاوت تره

اگر یک ماشین زمان داشتم که می‌تونستم ،باهاش گذشته مریخ رو ببنیم

.حتما اینکار رو انجام می‌دادم

بدون داشتن ماشین زمان برای جستجوی تاریخ مریخ؛

حالا ما از ربات‌های کاوشگر با فناوری روز دنیا

برای تحقیقات خود استفاده .می‌کنیم

ما برای اکتشافات در این سیاره

.یک ناوگان فضانوردی رباتیک داریم

با کمک این تجهیزات و فناوری‌ها سعی می‌کنیم تا پرده از

گذشته مریخ برداریم و به یک :سوال نهایی پاسخ بدهیم

آیا مریخ روزی میزبان حیات بوده است؟

جهان چگونه عمل می‌کند؟

:مترجم N.Raz

،در فوریه سال 2021 میلادی

جدیدترین ربات اکتشافی به مریخ فرستاده شد؛

این ربات یکی از مجهزترین فضاپیماهایی بود که

ناسا آن را به سیاره دیگری .ارسال می‌کرد

.این مریخ‌نورد پرسویِرِنس است

هدف مأموریت این مریخ‌نورد

دنبال کردن نشانه‌هایی از زندگی گذشته .در مریخ هست

در اولین گام این کاوشگر باید به سلامت

.روی سطح سیاره فرود بیاید

هر فرودی میتونه خطرات خاص خودشو .داشته باشه

از طرفی فرود باید به‌صورت اتوماتیک باشه

و تمام اقدامات بدون کمک مستقیم ما .انجام بشه

کاوشگر پرسویِرِنس با سرعتی

نزدیک به 12500 مایل بر ساعت به اتمسفر رقیق مریخ نزدیک شده

و سپس چتر نجات آن .فعال می‌شود

هدایت کننده‌ی فضاپیما بازشدن چتر نجات رو تایید کرد؛

و شاهد کاهش قابل توجه .شتاب فضاپیما هستیم

،فعال‌سازی چتر نجات سرعت فضاپیما را

.به 200 مایل بر ساعت کاهش می‌دهد

در حال حاضر شتاب 83 متر بر ثانیه بوده

و فضاپبما در 2/6 کیلومتری .از سطح مریخ قرار داره

برای فرود ایمن این سرعت .هنوز هم بالاست

برای جلوگیری از برخورد شدید ،به سطح سیاره

فضاپیما باید از سیستم اسکای کرین .استفاده کند

وقتی برای اولین بار سیستم ،اسکای کرین رو دیدم

فکر می‌کردم که مهندس‌ها عقلشون رو !از دست دادن

.چون به نظرم یک ایده دیوانه‌وار میومد

کاوشگر پرسویِرِنس می‌تواند جت‌پک خود را .هنگام فرود فعال کند

راکت‌های رتروی این فضاپیما فرود را ،بسیار آسان‌تر می‌کنند

و در 66 فوتی از سطح سیاره

سیستم اسکای کرین آن فعال می‌شود

تا فضاپیما به آرامی بر روی سطح موردنظر .فرود بیاید

تانگو دلتا

!فرود تایید شد

پرسویرنس به سلامت روی .سطح مریخ فرود اومد

و حالا برای تحقیق روی حیات .باستانی مریخ آماده میشه

و اولین کار آن بعد از فرود، پیدا کردن حیات .مریخی می‌باشد

و همینطور یافتن .مدرکی برای وجود آب

بهترین مکان برای جستجوی اولیه در این سیاره

دهانه آتشفشانی 28 مایلی .جِزرو می‌باشد

پرسویِرِنس روی دهانه آتشفشانی جزِرو فرود اومده

و اونجا در گذشته جایی بوده که آب به‌صورت ،روان وجود داشته

دلیل ادعای ما اینه که

،درست در مرکز اون .یک دلتای آبرفتی زیبا قرار داره

دوربین‌های رزولوشن بالای فضاپیمای پرسویِرِنس

از پرتگاه دهانه آتشفشانی ،عکس‌برداری کردند

و صخره‌های پنج فوتی عظیمی را در قسمت .بالایی کشف کردند

دلیل اینکه چطور صخره‌ها در این قسمت قرار گرفته‌اند

توسط اولین مریخ‌پیماهای تحقیقاتی .مشخص شده است

اولین مطالبی که در مورد مریخ فهمیدیم

وقتی بود که فضاپیماهای تحقیقاتیِ

مارینر و وایکینگ را به مریخ ،فرستادیم

و تونستیم آبراهه‌های بزرگ و به جا مانده .در اون‌ها رو در سطح سیاره مشاهده کنیم

،با مشاهده شکل و نوع زمین

متوجه شدیم که در بعضی مکان‌های مریخ

احتمالا رودهای بزرگی جاری بودند؛

که می‌تونستن حتی بزرگ‌تر از رودهای .روی کره زمین باشن

رخ دادن سیل‌های تند در زمین باعث به وجود آمدن شکل خاص سنگ و صخره‌ها شده

که مشابه و بلکه قوی‌تر از آن در دهانه جزرو .اتفاق افتاده است

همین سیل تند و قدرتمند بوده که توانسته تخته سنگ‌های بزرگی

که توسط کاوشگر پرسویِرِنس کشف شده را جابجا کرده

و آن‌ها را روی قسمت بالایی .دهانه قرار بدهد

کاوشگر پرسویِرِنس تنها یکی از اعضای تیم برگزیده از

روبات‌های تحقیقاتی بوده که روی سطح سیاره گشت زده

و مخفیانه اطلاعات را از فضا .مخابره می‌کنند

مأموریت تکامل مواد فرار و اتمسفر مریخ

یا مدارپیمای ماوِن، در مورد .اتمسفر مریخ اطلاعات جمع‌آوری می‌کند

حال و هوای کاوشگر ماون عالیه

که یه‌جورایی هوای اتمسفر مریخ رو .با خودش داره

و به ما میگه که اتمسفر مریخ

در سرتاسر این سیاره از .چه چیزی ساخته شده

فضاپیمای دیگر مدارگرد شناسایی مریخ بوده

این مدارگرد همونطور که از نامش پیداست ،به دور مدار سیاره در گردشه

و تصاویر رو از سطح مریخ .برداشت میکنه

M.R.O دوربین‌های رزولوشن بالای

حتی می‌تواند کوچک‌ترین اجسام بر روی سطح سیاره

مانند یک میز آشپزخانه .را شناسایی کند

عضو دیگر کاوشگران فضایی ما

مأموریت اکتشاف فضایی آژانس فضایی اروپا موسوم به مارس اکسپرس بوده

،که دارای رادار زمین‌نفوذ است

و می‌تواند به جستجوی آب‌های .زیرسطحی بپردازد

و بر روی سطح مریخ گروه کاوشگرهای تحقیقاتی مجهز

.نگاه دقیقی به آن می‌کنند

،کاوشگر این‌سایت دارای تجهیزات لرزه‌سنج بوده

این کاوشگر سطح‌نشین اعماق مریخ را ،کاوش می‌کند

تا در‌یابد که چگونه عوامل داخلی مریخ به .مرور زمان سبب شکل دادن سیاره شده‌اند

سطح‌نشین مریخ یعنی این‌سایت .مأموریت ساده‌ای داره

باید فضاپیما رو هرجایی از سطح مریخ قرار بدی

.و منتظر رخ دادن مریخ‌لرزه باشی

،و در 300 مایلی جنوب این‌سایت مریخ‌نورد کریاسیتی

.در حال بررسی دهانه گِیل است

مأموریت کریاسیتی اینه که ببینه آیا مریخ قابل سکونت هست یا نه؛

و باید به دنبال مکان‌هایی باشه که

زندگی در اون به صورتی که ما درموردش .اطلاع داریم جریان داشته باشه

کریاسیتی به دنبال شواهدی از آب‌های

.پایا و آرام‌تر در گذشته مریخ است

به همین جهت به بررسی لایه‌های سنگی کوهپایه‌ کوه شارپ

که کوهی به بلندای 3 مایل در مرکز .دهانه بوده می‌پردازد

لایه‌های سنگی از نوک قله

کوه شارپ شروع شده .و تا پایین ادامه دارن

و در واقع، همونطور که به پایین نزدیک می‌شیم قدمت سنگ‌ها

بیشتر میشه و آخرین لایه .خیلی قدیمیه

کوه شارپ طی میلیون‌ها سال

و به صورت لایه لایه شکل .گرفته است

سنگ‌های کوهپایه‌ای آن

.قدمت 3.5 میلیارد ساله دارند

این سنگ‌ها از لایه‌های بسیار نازک تشکیل شده و

تنها می‌توانند در آب‌های آرام .شکل گرفته باشند

این لایه‌های رسوبی زمانی که دهانه گِیل یک دریاچه بود تشکیل شدن

و رسوب در اون ته‌نشین میشه و چیزی که

باقی می‌مونه .این لایه‌های زیباست

کاوشگر کریاسیتی به بررسی بیشتر دهانه گِیل پرداخته

و قلوه سنگ‌هایی گرد که مشابه آن‌ها .در زمین نیز وجود دارد را کشف کرده است

وقتی یک قلوه سنگ گرد روی زمین می‌بینین

می‌دونین که توسط بستر رودخانه به .شکل گرد دراومده

بعضی از اون‌ها قبلا گوشه‌دار بودن

اما با جریان آب حرکت کردن و غلت زدن

.تا گوشه‌هاشون به شکل گرد دراومده

پس دیدن قلوه سنگ‌های گرد روی سطح .مریخ خیلی ما رو خوشحال میکنه

لایه‌های سنگی و سنگ‌های گرد

به ما نشان می‌دهند که سه میلیون سال پیش

دهانه گِیل دریاچه‌ای بود که .توسط رودخانه‌ها تغذیه میشد

خیلی جالبه که کریاسیتی تونسته اثبات کنه

که آب یک زمانی در دهانه گِیل ،وجود داشته

و این به خاطر اینه که اثراتی از دریاچه‌ای با قدمت زیاد

،و آب شیرینش رو به وضوح می‌بینیم

که شبیه هیچ چیز دیگه‌ای که روی .مریخ دیدیم نیست

تصور کنین که روی لبه‌ای ایستادین

و یه یک دریاچه آبی، بزرگ و زیبا

که در دوردست می‌درخشه .نگاه می‌کنین

واقعا چی میشد که دهانه‌های آتشفشانیِ

پر از آب در دوردست وجود داشت؟

.صحنه زیبایی میشد

و همینطور مکانی مناسب برای .تکامل حیات

.مریخ شرایط خوبی داشته

.احتمالا شبیه به حال حاضر زمین بوده

پس دور از ذهن نیست که فکر کنیم .حیاتی در اونجا وجود داشته

.منظور من حیات میکروبیه

من منظورم، می‌دونین ماروین مریخی یا اینجور چیزها نیست

اما هر نوع حیاتی بازم حیات .محسوب میشه

هر آبی که زمانی در مریخ وجود داشته

.اکنون دیگر نیست

برای اینکه آب جاری شود به گرما

.و فشار اتمسفریک نیاز دارد

پس، با فاصله صدها مایل ،از این سیاره

کاوشگرها در محور آن درباره راز اتمسفر

.گمشده مریخ تحقیق می‌کنند

،هنگامی که اعضای رباتیک تیم

یعنی کریاسیتی و پرسویِرِنس ،روی سطح مریخ مشغول به کارند

هشت کاوشگر به دور سیاره ،در گردش‌اند

و به دنبال پرده‌برداری از رمز و رموز گذشته .پرآب سیاره مریخ هستند

.سرگروه این تیم اکتشافی ماون است

که مأموریت آن

کشف راز اتمسفر از دست رفته .مریخ می‌باشد

در حال حاضر اتمسفر مریخ .به شدت سبکه

تنها یک درصد فشار اتمسفریک

.روی زمین رو داره

وزن گاز در یک اتمسفر

باعث سنگینی و فشار مولکو‌ل‌های ،هوا می‌شود

و همان فشار نقطه جوش .مایعات را تعیین می‌کند

روی زمین در ارتفاع سطح دریا

نقطه جوش آب در حدود 212 درجه فارنهایت میشه؛

اما ما الان در کوهستان‌های نزدیک دِنوِر هستیم

.که ارتفاع سطح دریای بیشتری داره

در این ارتفاع فشار هوای کمتری برقراره

و همین نقطه جوش آب رو .کمتر می‌کنه

از یک دماسنج برای اندازه‌گیری .دما استفاده می‌کنیم

،عدد دماسنج 200 رو نشون میده

که به نسبت نقطه جوش سطح دریا .بسیار کمتره

،حالا اگر در ارتفاع بالاتری قرار بگیرید

به طور مثال در ارتفاع 100 هزار فوتی سطح زمین قرار داشته باشید

فشار هوای زمین با .فشار هوای سطح مریخ برابری میکنه

آب روی سطح مریخ

.با توجه به دمای محیط به جوش میاد

در واقع اصلا لازم نیست که .آب رو به جوش بیاریم

فقط کافیه که یک لیوان آب

روی سطح مریخ بذاریم تا .به جوش بیاد و ناپدید بشه

از طرفی سطح خشک سیاره مریخ به ما نشان می‌دهد که

.در گذشته شرایط متفاوتی داشته