QI

این برنامه حاوی الفاظ تند است

عصر بخیر و به کیو-آی خوش اومدین، جایی که امشب حسابی خودمونو پوشوندیم

و با چکمه‌های پلاستیکی اومدیم یه گشتی توی حال و هوای آب و هوا بزنیم

بریم با چهارتا "هواشناس" برنامه‌مون آشنا بشیم

یه نفسِ تازه، کریس مک‌کازلند

کسی که الکی گپ می‌زنه، اِد برن

اونی که طوفان به پا می‌کنه، زوئی لاینز

و پرتوِ کوچکِ آفتابِ ما، آلن دیویس

حالا به صدای ریتم بارون گوش بدین. زوئی صدات چیه؟

کریس

اوه. داره بدتر می‌شه، بدتر می‌شه

اِد

بابت اون متأسفم. آره

و آلن

یالا! بریم که رفتیم

کسی همراهی نمی‌کنه؟

اوه، عالیه

قراره... قراره هر دفعه اینقدر طول بکشه؟

خب، فقط بگم که عاشق اونم. وقتی توی

برنامه "صفحه‌های جزیره متروک" بودم، این آهنگِ محبوبم بود

همونی بود که بیشتر از همه می‌خواستم چون

فکر کردم اگه توی یه جزیره متروک باشم

و نیروی دریایی سلطنتی پیداش بشه، کلی ذوق می‌کنم

بسیار خب. بیایم با عواملِ طبیعی روبرو بشیم و بریم سراغ

سوال اول: آیا پیش‌بینی وضع هوا باید ممنوع بشه؟

آره. خب، اینم از جواب

بله، عالیه. بریم بعدی

چرا فکر می‌کنی باید ممنوع بشن؟ چون به نظرم اونا

خودانگیختگی رو از زندگی گرفتن

فکر کنم زندگی لذت‌بخش‌تر و پرماجراتر می‌شد اگه فقط می‌گفتم:

"بی‌خیالش، من که بیکینی می‌پوشم،"

می‌رفتم بیرون و می‌دیدم چی می‌شه. آره

من این کار رو می‌کردم. آره، آره

آیا ممکنه به جای ممنوع کردن‌شون... بله؟

شاید بتونیم یه قانونی بذاریم

که افرادی که در اداره هواشناسی کار می‌کنن

مجبور باشن طبق همون آب و هوایی لباس بپوشن

که برای فردا پیش‌بینی کردن. اوه، عاشق این ایده‌ام

مثلاً... بله... اگه بگن هوا گرم و آفتابی می‌شه

باید تا آخر روز به شلوارک و تی‌شرت پایبند بمونن

خوشم اومد. و وقتی زیر رگبار گیر می‌کنن، با خودشون می‌گن:

"اوه، لعنت به این... مدل‌سازیِ اشتباهم."

در واقع این رو یه نفر اختراع کرد

یه افسر نیروی دریایی به اسم رابرت فیتزروی

اون توی قرن نوزدهم زندگی می‌کرد

یه نقاشیِ خیلی جالب از قرن نوزدهم هست

از یه مرد با چتر. و حالا یه خرگوش

کریس، اون یه کلاهِ سیلندریِ برعکسه. همینه. آهان

چی رو اختراع کرد؟ پیش‌بینی وضع هوا رو؟

کل مفهومِ پیش‌بینی آب و هوا رو اون ابداع کرد. اوه

اون در واقع کاپیتانِ داروین در کشتیِ "بیگل" بود

ارتقا پیدا کرد و نایب‌دریاسالار شد

اما اون همون کسیه که اداره هواشناسی رو بنیان‌گذاری کرد

یکی از نوآوری‌هاش این بود که فشارسنج‌ها رو

در تمام بندرهای سراسر کشور نصب کرد

و این‌ها می‌تونستن طوفان رو پیش‌بینی کنن و این یعنی کشتی‌ها

جاشون امن می‌موند. اون شب رو توی بندر می‌موندن

اما یه گروهی از آدم‌ها بودن - که ما هیچ‌وقت بهشون فکر نمی‌کنیم -

که نون‌شون از بیرون کشیدنِ لاشه کشتی‌های شکسته در می‌اومد

و اونا ازش متنفر بودن

اونا پیش‌بینی رو نمی‌خواستن و علیه‌ش لابی کردن

در واقع وقتی اون در سال ۱۸۶۵ فوت کرد

برای مدت کوتاهی، دولت پیش‌بینی وضع هوا رو متوقف کرد

چون برای بیزنسِ کشتی‌روبی بد بود؟

اما همچنین، کسانی هم بودن که فکر می‌کردن این کار غیرعلمیه

کسی که ما توی کیو-آی زیاد ازش اسم می‌بریم

یه همه‌چیزدانِ عصر ویکتوریا به اسم فرانسیس گالتون هست

اون فکر می‌کرد همه‌ش حقه‌بازیه

در واقع، در ابتدا پیش‌بینی آب و هوا توسط شیادها انجام می‌شد

بهشون می‌گفتن غیب‌گوهای هوا، جادوگرهای هوا

جاسوس‌های هوا، دلال‌های هوا، سازندگانِ هوا

اما یه فشارسنج، که اینجا داریم نشونش می‌دیم

در واقع روشِ نسبتاً دقیقی برای فهمیدنِ اینه که

قراره آب و هوا چطور باشه

کسی می‌دونه چرا اینطوریه؟

ولی واقعاً دقیقه؟

چون مامانم یکی از اینا توی راهرو داشت و

وقتی بهش ضربه می‌زدی، عقربه‌ش فقط می‌گفت "اِ-آه!"

اِ، اِ، اِ، آه. درسته

اون فشارسنج بود یا...؟

در واقع شاید چرخِ رولت بوده. ببخشید، من

فشارسنج بود یا بابام؟ آره

منظورم اینه که اگه درست کار می‌کرد

بهت می‌گفت آب و هوا چطوریه

خب، فشارسنج در قرن هفدهم اختراع شد

توسط یه مردِ فوق‌العاده، یه فیزیکدانِ ایتالیایی

و ریاضیدانی به اسم اوانجلیستا توریچلی

اون کارهای زیادی روی فشار اتمسفر انجام داد

چیزی که بهش می‌گفت "دریای هوا"

و فهمید که زمین جوّی داره که همیشه رو به پایین فشار میاره

و وزنش بسته به اینکه بیرون چقدر

گرم یا مرطوب باشه، تغییر می‌کنه

پس در ساده‌ترین حالتش، کاری که می‌کنی اینه که

یه فشارسنج برمی‌داری که با جیوه پر شده

و بسته به فشار، بالا و پایین می‌ره

پس وقتی از فشار بالا و فشار پایین حرف می‌زنن

باید بلافاصله بهت بگه که قراره هوا چطور بشه

خب فشار بالا؛ به نظرتون یعنی هوای خوب یا هوای بد؟

هوای بد می‌شه، مگه نه؟

نه، هوای خوبه. خب، فشار بالا به خودیِ خود

معادلِ هوای خوبه، چون باعث می‌شه

هوا فروکش کنه و فشرده و گرم بشه

و رطوبت رو کاهش بده

ابرهای کمتری هم خواهیم داشت، اوکی؟

فشار پایین چیزیه که باعث طوفان می‌شه

و توریچلی اولین کسی بود که

فهمید باد چطوری به وجود میاد

اتفاقی که می‌افته اینه که فشار پایین بالا می‌ره و یه خلأ ایجاد می‌کنه

و فشار بالا پایین میاد و به اون جایی که خالی شده هجوم میاره

و همون باعث وزش باد می‌شه

واسه اولِ برنامه خیلی زیاد بود. آره، همینطوره

دلتون واسه گزارشگر هواشناسی نمی‌سوزه

وقتی هوا اونقدر بده که مجبورن توی اخبار اصلی پوشش‌ش بدن؟ یعنی

تا وقتی نوبت به بخش هواشناسی می‌رسه، اونا قبلاً همه‌چیز رو گفتن

آره

سال‌هاست که اخبار بهمون می‌گه چه اتفاقی افتاده

و بعدش هواشناسی می‌گه قراره چی بشه

شاید باید جاشون رو عوض کنن و هواشناسی بگه که هوا

چطور بوده، و بعد اخبار فقط حدس بزنه که

فردا قراره چه اتفاقی بیفته

"مجری بی‌بی‌سی درگیر رسوایی اخلاقی شد"

آره، احتمالاً فردا این اتفاق می‌افته

خب، اونا اغلب توی پیش‌بینی هوا همین کار رو می‌کنن، نه؟

هواشناسی رو با گفتنِ این شروع می‌کنن که

امروز هوا چطور بود

بله. هوم. یه جورایی شبیه

"آنچه در قسمت قبلِ آب و هوا گذشت" هست. آره

کیا هستن اونایی که از آب و هوا عکس می‌گیرن

و بعد می‌فرستن؟ اوه، می‌فرستن‌شون. اوه، من عاشق اونام

خیلی عجیبه. اونا... لحظه‌شماری می‌کنم که منم اونطوری بشم

اینا همونایین که قبلاً همش به رادیو پیامک می‌دادن و

گزارش ترافیک می‌دادن و حالا بازنشسته شدن. آره

آره. یه خانومِ هواشناس هست که اسمش رو

یادم نمیاد، اما خیلی دوسش دارم چون حرکاتش مثل رقص باله است

اون... اوه، من از حرکاتش خوشم میاد... حرکات دستش خیلی خوبه

همه‌ی حرف ما اینه که اونا چی پوشیدن

"اوه، بعدش می‌خواد بره مهمونی." آره

شب می‌خواد بره شام. نگاه کن

۱۹۳۸ یه دوره‌ای بین سال‌های ۱۸۸۵ تا

گزارشگران هوای آمریکا منع شده بودن

از اینکه از کلمه "تورنادو" استفاده کنن

به نظرتون چرا؟ ترسناک‌تر از اونه که بخوان بگن

یه تورنادو تو راهه؟ دقیقاً همینه عزیزم

مجبور بودن به جاش بگن "طوفان شدیدِ محلی"

"خانم جونز، اوضاع اون بالا شدیده؟!"

"خیلی شدیده، بله!"

"این بالا پر از گاوه."

فیلمِ "طوفانِ‌شدیدِ‌محلیِ‌کوسه‌ها" رو دیدی؟

این روزها البته می‌شه... نمی‌دونم کسی از اینا داره یا نه

می‌تونین چتری بخرین که ممکنه هوا رو پیش‌بینی کنه

این رو می‌دونستین؟ می‌تونین یه چتر هوشمند بخرین

که با توجه به وضعیت هوا

رنگ‌های مختلفی از خودش ساطع می‌کنه

بارون که بهش می‌خوره رنگش عوض می‌شه؟

با گوشیتون ارتباط برقرار می‌کنه و چشمک می‌زنه... آهان

آره؟ همین گوشیم هم گند زده به زندگیم

و گوشیتون خودش هم اپلیکیشنِ هواشناسی داره

بله. (خنده)

من... من شخصاً فایده‌ای توی این نمی‌بینم

هرچند ردیاب داره که اگه چترتون رو گم کردین

بتونین پیداش کنین. من که نمی‌فهمم

مثلاً اگه بخواد بارون بیاد آبی چشمک می‌زنه

اما اون وقت قراره چیکار کنی؟ فقط بازش کنی و منتظر بمونی؟

آره. رابطه‌ی هیجان‌انگیزی نیست. به نظرم

درسته. "کلبه‌ی آب و هوای آلمانی" یه مُدله

با دوتا مجسمه کوچیکِ زن و مرد

و وقتی یکی بیرون میاد، اون یکی می‌ره داخل

خب وقتی خانوم (Frau) میاد بیرون

آقا (Herr) اون تو داره چیکار می‌کنه؟

خب کریس عزیزم، من می‌خوام بهت

یه کلبه‌ی آب و هوای آلمانیِ کوچیک بدم. اوه، باشه

بیا، این روبروی توئه. و فقط می‌تونی - فکر کنم بتونی

حس کنی که زنه این طرفه. آره، این طرفه

اون میاد بیرون و مَرده تو می‌مونه. مَرده

اون طرفه. آره. و زنه میاد بیرون

خب چه اتفاقی می‌افته...؟

لابد فقط داره کارهای خونه رو انجام می‌ده، نه؟

بالاخره داره اون قفسه‌ها رو نصب می‌کنه. آره

کدومشون واسه هوای خوبه و کدوم واسه هوای بد؟

اوه، می‌خوام خودت اینو بفهمی عزیزم

توی سوال یه راهنمایی هست: "آقا (HERR) اون تو داره چیکار می‌کنه؟"

وقتی می‌گین "Herr"... بله. بله

معنیش به آلمانی چیزی می‌شه؟ آیا...؟

اون

هست

نکنه با "مو" (Hair) کار می‌کنه؟ دقیقاً با... اوه

با استفاده از یه تار مو کار می‌کنه

پس این یه مدل رطوبت‌سنجِ اوایل قرن هجدهمه

و رطوبت رو اندازه می‌گیره

خب چه اتفاقی واسه مو می‌افته؟ وز می‌کنه

وز می‌کنه. حسابی وز می‌کنه

وقتی خیس می‌شه طولش زیاد می‌شه

و وقتی آفتابی و خشکه چی؟

دوباره جمع می‌شه. آب می‌ره. فوق‌العاده‌ست

وقتی بارون میاد اون آقا میاد بیرون

و وقتی هوا خشکه، خانومه میاد بیرون

منظورم اینه که واقعاً، واقعاً هوشمندانه‌ست

کلمه "Hair" اینجا دو تا معنی داره؟

بله، بله

پس اون "هِر" (آقا) است و بعد هم "هیر" (مو)