Tut's Treasures: Hidden Secrets

De spectaculaire schatten van Toetankhamon.

Voor het eerst sinds ze ontdekt werden,

worden alle 5398 voorwerpen verzameld

in een nieuw peperduur museum.

Veel voorwerpen werden al een eeuw niet meer gezien.

Kijk naar dat paard.

Wetenschappers maken gebruik van moderne technologie

om mysteries op te helderen en de man achter het masker te zien.

Heel wat details zijn weer zichtbaar.

Dit is geen verzameling, het is een heus arsenaal.

Niet van een koning, maar van een echte strijder.

De spectaculaire Toetankhamon uit Egypte.

Hij werd meer bestudeerd dan om het even welke farao.

Maar nog steeds geven de schatten van Toetankhamon niet alles prijs.

Een uitgebreid onderzoek

van de 5000 schatten van Toetankhamon wordt nu wel gevoerd.

Heel wat voorwerpen hebben de aandacht getrokken van kenners.

Centraal staat de dolk die ze

bij zijn lichaam aangetroffen hebben.

Gouden details van een wagen die gereconstrueerd worden

nadat ze al 3500 jaar aan diggelen lagen.

En de lederen restanten van een gepantserde tuniek.

Die drie schatten vertellen ons veel over wie Toetankhamon was.

Niet als jongen, maar als strijder.

Een nieuw hoofdstuk dat begon in de Vallei der Koningen

op 26 november 1922.

In de woestijn ten westen van de Nijl

deed archeoloog Howard Carter de grootste ontdekking ooit.

Hij vond het haast intacte graf van een Egyptische farao,

Toetankhamon.

Egyptoloog Chris Naunton heeft de unieke kans gekregen

om het verhaal van de ontdekking uit eerste hand te lezen.

Dit is het dagboek van Carter. Het is fantastisch,

want je kunt nooit dichter bij het moment komen

waarop Carter die voorwerpen voor het eerst zag.

Uit de handgeschreven tekst

blijkt hoe verwonderd hij was.

Hij was immers de eerste persoon in 3500 jaar die in het graf keek.

De binnenkant van de grafkamer lag voor me

en was gevuld met bijzondere en prachtige voorwerpen

die bij elkaar lagen.

Heer Carnarvon vroeg me of ik iets kon zien.

Ik zei hem dat het prachtig was.

De hele wereld was in de ban van de schatten.

In de jaren na de ontdekking

werd alles voorzichtig uitgegraven en naar een museum gebracht.

Sindsdien hebben miljoenen mensen al veel

van die spullen bekeken.

Deze iconische schatten

schetsen het beeld van een jonge koning die te vroeg gestorven is.

Dit is de Toetankhamon die ieder kind kent.

De jongen die te jong was om te regeren

een kwetsbare marionet.

Dat beeld

krijgen we als we de voorwerpen in het museum zien.

Het is echter slechts een klein deeltje van wat er gevonden werd.

De rest lag in de kelder van het museum.

Tot nu.

In het nieuwe Groot Egyptisch Museum

zullen alle schatten verzameld

en tentoongesteld worden.

Dat is voor het eerst sinds de ontdekking in 1922.

Deze schatten werpen een nieuw licht op het verhaal van Toetankhamon.

Duizenden voorwerpen werden weggestopt

na de vondst. Ze werden nooit bestudeerd of geanalyseerd.

Maar in de hypermoderne laboratoria in het nieuwe museum

zal daar verandering in komen.

Achter deze deur ligt het paradijs voor een egyptoloog.

Welkom in de ruimte

met artefacten van Toetankhamon.

In deze kamer vol kostbare schatten en goud

worden alle bezittingen van Toetankhamon verzameld,

en gerestaureerd in de beste omstandigheden.

Ik zie boten, staven en bedden.

Chris Naunton mag hier als een van de weinige kenners binnen.

Wat is het leuk om hier te zijn en te zien

hoe deze voorwerpen

klaargemaakt worden voor de tentoonstelling.

Zo'n kans krijg ik geen tweede keer meer.

Deze voorwerpen lagen allemaal in het graf van Toetankhamon.

Professor Salima Ikram vindt dat je de hele collectie moet zien

om het hele verhaal van Toetankhamon te kunnen vormen.

Er zat heel wat in dat graf. Het is een beetje als een zolder.

Daar legt je moeder ook al die kleine herinneringen.

Je hele leven vanaf de geboorte ligt daar verzameld.

Het graf van Toetankhamon is zo'n zolder

en geeft een beter zicht op zijn leven.

Als je het geheel bekijkt, krijg je een ander beeld van Toetankhamon.

Niet de jonge koning maar wel een heuse strijder.

In het graf hebben we zes strijdwagens gevonden, zeven stokken,

vier dolken, tientallen bogen, honderden pijlen,

acht schilden en een volledig harnas.

Het waren niet zomaar schatten, maar echte wapens.

Het was geen speelgoed van een jonge koning,

maar wapens van een volwassen man.

Mensen noemen hem altijd de jongenskoning,

aangezien hij als negenjarige op de troon kwam.

Hij is gestorven toen hij negentien was.

Op je veertiende was je in Egypte een man,

dus is die benaming eigenlijk wat te romantisch.

Hij was echt wel een volwassen koning.

De artefacten die hij meenam

herschrijven zijn verhaal.

En één schat was voor Toetankhamon van onschatbare waarde.

In het museum van Caïro ligt een kleine dolk met een groot geheim.

Nieuwe technologie heeft nieuwe informatie opgeleverd over het wapen

dat naar het nieuwe museum verplaatst wordt.

Informatie die alles zal veranderen.

Het is ongelooflijk hoe groot de schat van Toetankhamon is.

Gouden beeltenissen, bedden//

en eenvoudige kledingstukken.

Maar bij Toetankhamon lag ook een heel wapenarsenaal.

Lade na lade was gevuld met pijlen.

Heel dit gedeelte voor één enkel soort voorwerpen. Ongelooflijk.

Tussen al deze stokoude voorwerpen

ligt er één wapen dat Toetankhamon bijzonder belangrijk vond.

Sinds de vondst werd het altijd al tentoongesteld in het museum.

Het lag in een hoek

en werd over het hoofd gezien door bezoekers.

Het is niet meteen het beroemdste voorwerp,

maar de dolk is wel heel interessant.

Het wapen bevat een geheim dat bijna een eeuw bewaard bleef.

Uit onderzoek blijkt nu dat Toetankhamon een strijder was

die uit was op macht in deze wereld en daarbuiten.

De dolk werd gevonden in zijn doodskist.

Hij lag op zijn lichaam.

De dolk was een van zijn dierbaarste bezittingen.

Hij lag vlak bij de mummie, net boven zijn buik.

Het is duidelijk dat de dolk bijzonder was voor Toetankhamon.

En hij is daarnaast ook nog eens erg mooi.

Het heft is prachtig gedecoreerd met goud

en er zijn dure materialen voor gebruikt.

De pommel is gemaakt met kristallen

en de schede is gedecoreerd met bloemen.

Het graf van Toetankhamon was gevuld met goud en edelstenen.

Waarom lag deze dolk dan in zijn doodskist?

Wat maakt hem zo bijzonder? Het antwoord ligt in het lemmet.

Vooral het lemmet is interessant. Het is gemaakt van ijzer.

IJzer komt enorm veel voor in de wereld.

Maar in de tijd van Toetankhamon was het zeldzamer dan goud.

Er bestond 3500 jaar geleden haast geen ijzer in Egypte.

Pas in de zesde eeuw voor Christus werd er ijzer gesmolten.

Dat is achthonderd jaar na de dood van Toetankhamon.

Het ijzer in het lemmet werd niet in Egypte gemaakt.

Maar waar dan wel?

Het mysterie houdt kenners al bijna een eeuw bezig.

Tot voor kort

hadden ze de dolk moeten vernielen om dat te weten.

Dankzij de moderne analyse aan de hand van röntgenstralen

kunnen ze nu toch een nieuw licht werpen op dit mysterie.

Er zit immers niet enkel ijzer in dit lemmet.

Met deze techniek kunnen we de unieke chemische vingerafdruk zien

van het lemmet van deze dolk.

Zo zien we ook hoe de verhouding precies is.

IJzer komt in de natuur voor met andere elementen.

En die mix is uniek voor de bron van het metaal.

Door de chemische vingerafdruk te identificeren,

kunnen ze de oorsprong achterhalen.

Iedereen moet drie meter achteruit voor de veiligheid.

De röntgenfoto wordt nu genomen.

De machine vuurt röntgenstralen af op het lemmet van de dolk.

Uit de vrijgekomen energie leiden ze af welke elementen hij bevat.

Klaar.

Dit is het resultaat van de test.

Hier staan de elementen die aangetroffen zijn.

Bij ijzer, nikkel en kobalt zien we telkens een piek.

Vooral de hoeveelheid nikkel was bijzonder hoog.

Wat vertelt dat ons over het soort ijzer dat gebruikt werd?

Die samenstelling zien we niet in ijzer uit Egypte,

maar ook niet elders in de wereld.

Dit soort ijzer vind je nergens ter wereld.

Het komt niet van onze planeet. Vanwaar dan wel?

- Het komt van een meteoriet. - Een meteoriet?

Het ijzer uit de dolk komt uit de ruimte.

Het is duizenden of misschien wel miljoenen jaren oud.

Van tussen Mars en Jupiter, miljoenen kilometers bij ons vandaan,

viel een brok steen en metaal pijlsnel naar de Aarde.

Hij kwam met een smak neer en spatte in piepkleine stukken uiteen.

In de Afrikaanse woestijn lagen die stukjes duizenden jaren

tot ze gevonden en gesmolten werden.

En zo werden ze omgevormd tot een prachtig voorwerp.

Het ijzer in deze dolk heeft een fantastische reis gemaakt.

Egyptoloog Aidan Dodson

gelooft dat Toetankhamon wist dat het ijzer uit de lucht gekomen was.

Zo'n 1500 of 2000 jaar voor Toetankhamon

vonden ze dat ijzer uit de hemel al een wonderbaarlijk materiaal.

Het ijzer heeft kracht, het komt van de goden.

Toetankhamon beschouwde de dolk vast als een godsgeschenk.

Er is nog een reeks artefacten

die al 3500 jaar niet meer grondig bekeken werden.

Maar ze leren ons iets nieuws over Toetankhamon.

In deze afbeeldingen wordt hij voorgesteld als een machtig leider

van Egypte, maar ook van de hele wereld.

Toetankhamon nam zes strijdwagens mee na zijn dood.

Ze stonden netjes in de voorkamer van zijn graf.

Toen Howard Carter het graf ontdekte,

vond hij ook wel 1500 stukjes goud onder de wagens.

Toen bestond er nog geen technologie om ze mee te onderzoeken.

Hij stopte ze in een doos, in de hoop dat het ooit wel zou lukken.

En nu, tientallen jaren later, wordt de puzzel gelegd.