Tut's Treasures: Hidden Secrets

Niesamowite skarby Tutanchamona.

Teraz,

po raz pierwszy, od kiedy je odkryto,

wszystkie 5398 przedmiotów zebrano razem

w nowym muzeum zbudowanym za miliard dolarów.

Wiele z nich będzie można zobaczyć po raz pierwszy od stu lat.

Spójrzcie na konia!

Wykorzystano nowe metody obrazowania i technologie laboratoryjne,

by zgłębić pogrzebane na wieki tajemnice

i ukazać oblicze skrywające się za maską.

Widać mnóstwo małych szczegółów.

To nie tylko skarb. To istny arsenał!

Nie król-chłopiec, ale wojownik na globalnej scenie.

Wspaniały Tutanchamon z Egiptu.

SKARBY TUTANCHAMONA

To najsłynniejszy faraon, a jego historię zbadano najdogłębniej.

Ale nawet dziś skarby Tutanchamona skrywają tajemnice.

Obecnie trwają najszerzej zakrojone badania

wszystkich 5000 skarbów Tutanchamona.

Kilka przedmiotów przykuło uwagę specjalistów.

Wśród nich znajdują się:

tajemniczy sztylet znaleziony przy mumii Tutanchamona,

bezcenne złote zdobienia rydwanów drobiazgowo zrekonstruowane

po tym, jak trzy i pół tysiąca lat pozostawały w kawałkach,

oraz skórzane pozostałości dziwnej zbroi.

Te trzy skarby powiedzą nam o wiele więcej o prawdziwym Tutanchamonie.

Nie chłopcu, lecz wojowniku.

To nowy rozdział opowieści rozpoczętej w Dolinie Królów

po południu 26 listopada 1922 roku.

Na pustyni na zachód od Nilu brytyjski archeolog Howard Carter

dokonał największego odkrycia archeologicznego wszech czasów.

Odnalazł niemal nietknięty grobowiec egipskiego faraona.

Tutanchamona.

Egiptolog dr Chris Naunton ma rzadką okazję,

by poznać osobistą relację Howarda Cartera

z tego wielkiego odkrycia.

To dziennik Howarda Cartera.

To dla mnie niesamowite.

Mogę przeżyć chwilę,

w której Carter po raz pierwszy zobaczył skarby.

Pieczołowicie napisana notatka

to zapis zdumienia, które Carter przeżył po zajrzeniu do grobowca,

stając się pierwszą od 3500 lat osobą, która zobaczyła jego skarby.

Pisze: „Z wnętrza pomieszczenia

stopniowo wyłaniał się przedziwny, cudowny zbiór

niezwykłych i przepięknych przedmiotów ułożonych na stertach.

Gdy lord Carnarvon zapytał: »Widzisz coś?«,

odpowiedziałem: »Tak. I jest to cudowne«”.

Skarby Tutanchamona zauroczyły cały świat.

Całe miesiące i lata po ich odkryciu,

ostrożnie je wydobywano i przewożono do muzeum w Kairze.

Od tamtego czasu, miliony gości zachwycało się przedmiotami

znalezionymi w grobowcu.

Słynne skarby malują obraz rozpieszczonego króla-chłopca,

który zginął w młodym wieku.

Takiego Tutanchamona zna każdy uczeń szkoły.

Chłopca zbyt młodego, by rządzić.

Słabą emocjonalnie i fizycznie marionetkę.

Obraz ten oparty jest jednak na garstce skarbów,

które wystawia muzeum w Kairze.

Stanowią jedynie ułamek 5000 przedmiotów

znalezionych w komorze grobowej Tutanchamona.

Resztę trzymano w piwnicy muzeum.

Aż dotąd.

Nowe Wielkie Muzeum Egipskie

zbiera wszystkie skarby Tutanchamona

i wystawi całą kolekcję

po raz pierwszy od odkrycia grobowca w 1922 roku.

Skarby w skrzyniach rzucą nowe światło

na historię Tutanchamona.

Tysiące przedmiotów zwyczajnie odłożono, gdy je odkryto,

i nigdy nie poddano ich analizie.

Teraz, w nowoczesnych pracowniach i magazynach Wielkiego Muzeum Egipskiego,

ma się to odmienić.

Za niepozornymi drzwiami kryje się prawdziwy raj dla egiptologów.

Witamy w magazynie 93

przeznaczonym na artefakty Tutanchamona.

W tym pomieszczeniu, pełnym bezcennych skarbów i złota

zebrano cenne przedmioty Tutanchamona,

które zostaną przechowane w ściśle kontrolowanych warunkach.

Są łodzie, berła i łóżka.

Chris Naunton to jeden z niewielu ekspertów,

którzy mają tu dostęp.

To bardzo ekscytująca chwila.

Wspaniale móc zobaczyć te przedmioty

i przygotowania do wystawienia ich w muzeum.

Taka okazja zdarza się raz w życiu.

Wszystkie te skarby razem były tylko w grobowcu Tutanchamona.

Profesor Salima Ikram uważa, że dopiero teraz,

gdy można zobaczyć je wszystkie,

egiptolodzy będą mogli poznać całą historię faraona.

W grobowcu było mnóstwo przedmiotów.

To trochę jak strych, na którym matki

odkładały różne przedmioty na pamiątkę,

uwieczniając w ten sposób całe życie swoich dzieci.

Grobowiec Tutanchamona jest takim strychem,

na którym możemy przyjrzeć się życiu faraona.

Razem skarby Tutanchamona malują zupełnie inny obraz.

Nie, tak jak wielu uważało, króla-chłopca, ale króla-wojownika.

Howard Carter znalazł w grobowcu sześć rydwanów,

siedem bumerangów,

cztery sztylety, kilkadziesiąt łuków, setki strzał, osiem tarcz

i wyjątkową, wyrafinowaną zbroję.

To nie tylko skarb. To istny arsenał!

Nie były to zabawki króla-chłopca,

ale broń mężczyzny.

Tutanchamona określa się mianem króla-chłopca,

ponieważ objął tron w wieku dziewięciu i pół lat,

ale gdy zmarł, miał 19 lat.

W Egipcie mężczyzną stawano się w wieku 14 lat.

Nazywanie go królem-chłopcem to romantyczny mit.

Był pełnoprawnym, dojrzałym władcą.

Dziś historia władcy pisana jest na nowo dzięki artefaktom,

które zabrał do zaświatów.

Jeden ze skarbów Tutanchamon cenił szczególnie.

Ukryty w rogu muzeum w Kairze

leży mały sztylet skrywający wielką tajemnicę.

Dzięki najnowszej technologii odkryto zadziwiające informacje na temat broni,

która wkrótce znajdzie się w nowym muzeum.

Informacje nie z tego świata.

Skala skarbów Tutanchamona zapiera dech w piersiach.

Od złotych podobizn, przez wyszukane łóżka, aż po proste szaty.

Ale Tutanchamona pochowano również z całym arsenałem broni.

Szuflady pełne strzał.

Cały ten dział poświęcono jednemu rodzajowi przedmiotów.

W zbiorze z drugiego tysiąclecia przed naszą erą

znajduje się broń, którą Tutanchamon szczególnie cenił.

Już od jego odkrycia

ten wspaniały sztylet wystawiano w muzeum w Kairze.

Ukryty na uboczu i mijany przez odwiedzających

na drodze do tych większych skarbów.

Nie jest to najsłynniejszy przedmiot, jaki odkryto w grobowcu,

ale uważam, że jest najciekawszy.

Ta groźna broń, choć dostępna od stu lat, wciąż skrywa pewną tajemnicę.

Dziś sztylet poddano ponownej analizie i odkryto, że Tutanchamon był wojownikiem

głodnym władzy nie tylko na tym świecie.

Sztylet odkryto w sarkofagu Tutanchamona.

Spoczywał przy jego ciele.

Był to jeden z najważniejszych dla Tutanchamona przedmiotów.

Znaleziono go tuż przy mumii, nad brzuchem faraona.

Oczywistym wydaje się, że sztylet był dla Tutanchamona wyjątkowy.

Jest bez wątpienia piękny.

Rękojeść starannie ozdobiono złotem,

obejmy inkrustowano cennymi materiałami,

głowicę wykonano z kryształu górskiego,

a pochwę z kutego złota ozdobiono misternym kwiecistym wzorem.

W grobowcu Tutanchamona było pełno złota i klejnotów.

Dlaczego więc umieszczono sztylet w sarkofagu?

Czemu był tak cenny?

Odpowiedź na to pytanie sugeruje ostrze sztyletu.

Najciekawszym aspektem sztyletu

jest ostrze wykonane z żelaza.

Żelazo to jeden z najczęstszych pierwiastków na Ziemi.

W Egipcie Tutanchamona był jednak rzadszy niż złoto.

Trzy i pół tysiąca lat temu w Egipcie nie było żelaza.

Nie ma dowodów na to, że wytapiano żelazo

w tej części świata przed VI w. p.n.e.

To aż 800 lat po śmierci Tutanchamona.

Żelaza z ostrza nie wydobyto ani nie wytopiono w Egipcie.

Skąd zatem pochodziło?

Eksperci głowili się nad tym

już od samego odkrycia sztyletu przed niemal stu laty.

Do niedawna nie można było dowiedzieć się,

skąd pochodziło żelazo, nie zniszczywszy uprzednio sztyletu.

Dziś, dzięki zaawansowanej technologii rentgenowskiej,

kuratorzy mogą rzucić nowe światło na tę pradawną tajemnicę.

Ostrze składa się nie tylko z żelaza.

Ta technologia pozwala nam poznać

dokładny skład chemiczny ostrza sztyletu.

Co najważniejsze, wskazuje też odsetek konkretnych pierwiastków.

Żelazo występuje w połączeniu z innymi pierwiastkami,

w każdym miejscu z innymi.

Rozpoznawszy skład chemiczny ostrza,

kuratorzy będą mogli dojść do jego źródła.

Ze względów bezpieczeństwa odsuńmy się na trzy metry.

Włączę teraz promieniowanie.

Maszyna wysyła skoncentrowane promienie rentgenowskie.

Odbita od ostrza energia

ujawnia jego dokładny skład.

Gotowe.

Tutaj mamy wyniki badania.

Widzimy pierwiastki, które wchodzą w skład chemiczny.

Trzy najwyższe wartości to: żelazo, nikiel i kobalt.

Dobra.

Kuratorzy odkryli,

że proporcja niklu była niezwykle wysoka.

Co nam to mówi o żelazie użytym do wykucia sztyletu?

Takiego składu chemicznego

nie ma żadne żelazo wytapiane w Egipcie.

Ani na tej planecie.

Na Ziemi nie ma takiego żelaza jak w sztylecie.

Skoro nie z Ziemi, to skąd może pochodzić?

Tylko z meteorytów.

- Meteorytów? - Tak.

Żelazo w sztylecie Tutanchamona ma pozaziemskie pochodzenie.

Jego podróż rozpoczęła się tysiące, a może i miliony lat temu.

Z pasu asteroid pomiędzy Marsem a Jowiszem

oddalonego o 400 milionów kilometrów

z prędkością większą od pocisku wyruszyła ku Ziemi skalno-metalowa bryła.

Uderzyła w powierzchnię Ziemi,