The Mind, Explained

‏حرفه‌ای‌ترین اپلیکیشن پخش آنلاین ایرانی‏ ‏«فیلامینگو»‏ ‏تقدیم می‌کند‏

‏چهل‌هزار سال پیش، در میانهٔ قارهٔ اروپا،‏

‏کسی عاج قدیمی ماموتی را برداشت‏ ‏و چیزی خارق‌العاده ساخت.‏

‏بیشتر هنرمندان مطرح آن زمان‏ ‏چیزهایی را تصویر می‌کردند‏

‏که در دنیای واقعی می‌دیدند،‏

‏اما پیکرتراش باستانی ما چیز دیگری تراشید.‏

‏یکی از قدیمی‌ترین موجودات خیالی‌ای‏ ‏است که تاکنون پیدا کرده‌ایم؛‏

‏بدن انسان‏

‏با سر شیر.‏

‏احتمالاً نخستین ترکیب این‌چنینی نبود،‏

‏و قطعاً آخرینش هم نشد.‏

‏ما گونه‌ای خلاقیم.‏

‏چه دنبال راهی باشیم که‏ ‏سیب را سریع‌تر پوست بکنیم،‏

‏چه ماشین چمن‌زنی بهتری طراحی کنیم،‏

‏یا در تیک‌تاک ویدئوها را به هم بدوزیم‏

‏و کلاژی مضحک و بی‌پایان بسازیم،‏

‏همهٔ ما مدام ایده‌های قدیمی را از نو‏ ‏ترکیب می‌کنیم تا چیزی تازه بسازیم.‏

‏اما آثار هنری و جهش‌های علمی‏

‏چیزی فراتر از این کارهای‏ ‏معمولی دیده می‌شوند.‏

‏معمولاً سازندگانشان را به‏ ‏چهره‌هایی افسانه‌ای تبدیل می‌کنیم.‏

‏فکر می‌کنیم به‌نوعی با ما فرق دارند،‏

‏یا جنون هدایتشان می‌کند یا‏ ‏موهبتی پنهان نصیبشان شده.‏

‏اما خلاقیت رازآلود نیست.‏

‏بیشتر شبیه عضله است و می‌شود تمرینش داد.‏

‏در دههٔ ۱۹۲۰ چند سوررئالیست در‏ ‏پاریس راهی برای تمرینش پیدا کردند.‏

‏وقتی در آپارتمان یکی‏ ‏از دوستان دور هم بودند،‏

‏بازی محفلی‌ای اختراع‏ ‏کردند به نام «جسد نفیس».‏

‏نفر اول هرچه به ذهنش می‌رسید می‌کشید،‏

‏بعد کاغذ را تا می‌زد و به نفر بعد می‌داد.‏

‏هرکس به نوبت چیزی عجیب به آن اضافه می‌کرد،‏

‏در حالی که جز تکه‌ای باریک‏ ‏از بخش قبلی را نمی‌دید،‏

‏تا صفحه پر می‌شد و آن را باز می‌کردند،‏

‏و هیولایی شگفت‌انگیز و‏ ‏نامتجانس آشکار می‌شد.‏

‏این بازی کوچک واقعاً چیزهای زیادی‏ ‏دربارهٔ سازوکار خلاقیت می‌گوید.‏

‏پس بازی کنیم.‏

‏آنچه امروز خواهید شنید‏

‏چیزی کم از معجزه نیست.‏

‏فراتر از صداهای رسمی و متعارفی‏

‏که موسیقی می‌دانیم.‏

‏چاک بری پدر راک‌اندرول بود.‏

‏در موسیقی‌اش ترکیب بوگی‌ووگی،‏ ‏ریتم‌اندر بلوز و کانتری را می‌شنوید.‏

‏در دههٔ ۵۰ مردم چیزی‏ ‏دقیقاً شبیهش نشنیده بودند.‏

‏دو دهه بعد یکی از ترانه‌های بری‏

‏روی صفحه‌ای طلایی حک شد‏

‏و با کاوشگر وویجر به فضا فرستاده شد؛‏

‏نمونه‌ای درخشان از موسیقی مدرن که‏ ‏می‌خواستیم موجودات فضایی بشنوند.‏

‏تا آن زمان ستاره‌های اولیهٔ‏ ‏راک‌اندرول کاملاً جا افتاده بودند.‏

‏و روی زمین گروه‌های راک بی‌شماری بودند‏

‏که تقریباً شبیه هم دیده و شنیده می‌شدند.‏

‏آدم‌های دیگری هم زیاد بودند‏

‏که کپی و تقلید می‌کردند و من فکر کردم:‏

‏«شاید حسابی خوش می‌گذرانید‏ ‏و حتی موفق هم شوید،‏

‏اما از این راه چیز تازه‌ای نمی‌سازید.»‏

‏دیوید برن می‌خواست متفاوت باشد.‏

‏گروهش، تاکینگ هدز، موسیقی‌ای‏ ‏مینیمال و عجیب می‌ساخت.‏

‏در سال ۱۹۷۹ داشتند روی‏ ‏آلبوم سومشان کار می‌کردند‏

‏و با تهیه‌کنندهٔ افسانه‌ای‏ ‏برایان اینو همکاری می‌کردند.‏

‏او تازه سه آلبوم نوآورانه‏ ‏با دیوید بویی ساخته بود‏

‏و بعدها با یوتو و کلدپلی هم جادو کرد.‏

‏برایان معتقد است ترفندهای کوچکی وجود دارند‏

‏که می‌شود با آن‌ها خلاقیت را تحریک کرد.‏

‏راه‌هایی برای به‌هم‌زدن الگوهای همیشگی.‏

‏مجموعه‌ای کارت یادداشت داشت که اسمشان‏ ‏را «راهبردهای مایل» گذاشته بود،‏

‏و هنگام ضبط به‌تصادف یکی را بیرون می‌کشید‏

‏تا همکارانش را از بن‌بست‏ ‏خلاق بیرون بیاورد.‏

‏روی یکی نوشته بود: «یک‏ ‏پیوند حیاتی را قطع کن.»‏

‏روی دیگری فقط نوشته بود: «آب.»‏

‏و یکی هم می‌گفت: «باغبانی، نه معماری»،‏

‏که تقریباً خلاصهٔ فلسفهٔ خلاقیت اینو است.‏

‏چیزی می‌کارید‏

‏و می‌بینید چطور رشد می‌کند،‏

‏به‌جای این‌که از اول همه‌چیز را‏ ‏محدود و تک‌تک جزئیات را تعیین کنید.‏

‏شاید برایان اینو بعضی از این روش‌های‏ ‏اخلال در فکر را صورت‌بندی کرده باشد،‏

‏اما فکر می‌کنم مردم همیشه‏ ‏چنین کارهایی می‌کنند.‏

‏«اگر این را دو برابر‏ ‏سریع‌تر اجرا کنیم چه؟»‏

‏«اگر به سبک کانتری اجراش کنیم چه؟»‏

‏«اگر واژه‌ها را زیرورو کنم‏

‏و بند آخر را ببرم اول چه؟»‏

‏برای یک ترانه، اینو و برن‏ ‏جدا از هم بخش‌هایی نوشتند‏

‏و بعد آن‌ها را به هم پیوند زدند؛‏

‏نوعی «جسد نفیس» موسیقایی.‏

‏برای ترانه‌ای دیگر، اینو‏ ‏پیشنهاد داد به‌جای نوشتن متن،‏

‏شعری بی‌معنا از شصت‏ ‏سال قبل را اقتباس کنند.‏

‏گاجی بری بیمبا گلادریدی،‏ ‏لائولا لونی کادوری.‏

‏این واژه‌ها را شاعر آلمانی، هوگو بال،‏

‏در میانهٔ جنگ جهانی اول ساخته بود.‏

‏از جنگ وحشت‌زده بود‏

‏و می‌خواست مردم را شوکه کند‏ ‏تا پوچی همه‌چیز را ببینند،‏

‏پس به راه‌اندازی جنبش هنری دادا کمک کرد.‏

‏این هوگو بال است که یکی از‏ ‏شعرهای بی‌معنایش را اجرا می‌کند.‏

‏همین پوچی هدف کار بود.‏

‏این چیزهای بی‌معنا بیهوده نبودند.‏

‏در واقع کمک می‌کردند‏ ‏مردم از تفکر ملی‌گرایانه‏

‏و دام‌های ذهنی خطرناک فاصله بگیرند.‏

‏چند دهه بعد شعر بال تبدیل‏ ‏به متن یک ترانهٔ راک شد.‏

‏و موسیقی ترانه هم از منبع دیگری آمد.‏

‏کاملاً اتفاقی بود.‏

‏در یک فروشگاه صفحه در‏ ‏میدان تایمز خرید می‌کردم.‏

‏بخشی داشتند که آن زمان «بخش‏ ‏بین‌الملل» نامیده می‌شد.‏

‏فقط به‌خاطر جلدشان چند صفحه برداشتم،‏

‏به خانه بردم و واقعاً ذهنم منفجر شد.‏

‏تصادفی به موسیقی پاپ آفریقایی برخورده بود.‏

‏از سازهایی استفاده می‌کردند‏ ‏که برایم آشنا بودند،‏

‏اما به شیوه‌ای متفاوت.‏

‏آفروپاپ بعضی عناصر موسیقی غربی را‏

‏با ریتم‌ها و ملودی‌های‏ ‏امبیرا ترکیب می‌کند؛‏

‏پیانوهای شستی‌داری که قرن‌هاست وجود دارند.‏

‏گیتاریست‌های آفریقایی الگوی‏ ‏زخمه‌زدنشان را اقتباس کردند.‏

‏در این قطعهٔ سال ۱۹۷۴ می‌توانید بشنوید.‏

‏برایم‏

‏فوق‌العاده الهام‌بخش شد.‏

‏تاکینگ هدز آلبوم تازه‌شان‏ ‏را در سال ۱۹۷۹ منتشر کردند‏

‏و قطعهٔ اول «آی زیمبرا» نام داشت.‏

‏بازتاب آفروپاپ را در آن می‌شنوید.‏

‏و بعد واژه‌های هوگو بال.‏

‏دو منبع الهام از دو قارهٔ متفاوت‏

‏با هم ترکیب شدند و چیزی‏ ‏کاملاً تازه ساختند.‏

‏منتقدان آن را بهترین آلبوم سال‏

‏و جهشی کوانتومی برای گروه نامیدند.‏

‏من معمولاً باور دارم – و‏ ‏شاید اشتباه کنم – که...‏

‏من معمولاً باور دارم همه خلاق‌اند،‏

‏و خیلی دوست دارم علوم‏ ‏اعصاب این را تأیید کند،‏

‏اما شاید هنوز کمی تا آن‏ ‏زمان فاصله داشته باشیم.‏

‏سؤال اصلی را پرسیدید؛ حالا می‌رسیم به مغز.‏

‏انسان مغزی دارد که توان تخیل به او می‌دهد.‏

FILAMINGO-MID

‏ترجمه و زیرنویس توسط اپلیکیشن فیلامینگو‏ ‏مترجم: ⁦ZIMO⁩‏

‏آلبرت اینشتین یک بار به دوستی گفت:‏

‏«می‌خواهم سوزانده شوم تا مردم‏ ‏برای پرستش استخوان‌هایم نیایند.»‏

‏اما وقتی درگذشت، پزشکی که کالبدشکافی‏ ‏را انجام داد مغزش را برداشت.‏

‏مغز را نگهداری کردند، برش زدند‏ ‏و در موزه‌ها به نمایش گذاشتند.‏

‏دانشمندان با وسواس تک‌تک‏ ‏چین‌وچروک‌هایش را بررسی کردند،‏

‏تا ویژگی‌ای پیدا کنند که توضیح دهد‏

‏چطور آن همه ایدهٔ انقلابی به ذهنش رسید.‏

‏اما بعضی‌ها می‌گویند مغز اینشتین در‏ ‏واقع کاملاً معمولی به نظر می‌رسد.‏

‏اگر تفاوتی در مغز اینشتین ببینید،‏

‏لزوماً معنایش این نیست هرکس‏ ‏همان ناهنجاری را داشته باشد‏

‏نابغه‌ای مثل او می‌شود،‏ ‏چون هر مغزی کمی متفاوت است.‏

‏تازه خلاقیت بیش‌ازحد پیچیده است‏

‏که در یک گوشهٔ خاص مغز یا‏ ‏حتی یک نیم‌کره جا بگیرد.‏

‏این‌طور نیست که تمام فکر‏ ‏منطقی در نیم‌کرهٔ چپ باشد‏

‏و تمام فکر خلاق در نیم‌کرهٔ راست.‏

‏این افسانه است. خلاقیت وقتی شکل می‌گیرد‏

‏که نواحی مختلف با هم ارتباط برقرار کنند.‏

‏به‌ویژه دو شبکهٔ مهم.‏

‏یکی از آن‌ها «شبکهٔ‏ ‏حالت پیش‌فرض» نام دارد،‏

‏که معمولاً وقتی فعال است که‏ ‏توجه‌مان به درون معطوف باشد،‏

‏وقتی ذهن را آزاد می‌گذاریم،‏ ‏مثلاً هنگام خیال‌پردازی.‏

‏همان موقع است که ایده‌های واقعاً‏ ‏خلاق و جالب به ذهنتان می‌رسند.‏

‏اما وقتی روی کاری تمرکز می‌کنید،‏

‏و فکرتان را جهت می‌دهید...‏

‏شبکهٔ دیگری در مغز فعال می‌شود‏

‏به نام «شبکهٔ کنترل اجرایی»،‏

‏که چیزهایی را که ساخته‌اید ارزیابی می‌کند.‏

‏پس به شبکهٔ اول نیاز داریم‏

‏تا ارتباط‌های تازه و خودجوش بسازد،‏

‏و به دومی تا قضاوت کند‏ ‏کدام ایده ارزش دارد.‏

‏در مغز آدم‌های بسیار خلاق، این‏ ‏دو شبکه پیوند بیشتری دارند.‏

‏بیشتر با هم حرف می‌زنند.‏

‏گاهی اگر فقط می‌خواهید ایده‌ها جاری شوند،‏

‏کمک می‌کند مدتی کار دیگری انجام دهید؛‏

‏هر کاری که اجازه دهد ذهنتان پرسه بزند.‏

‏یا شاید کمی مست شوید.‏

‏یک پژوهش نشان داد این کار‏ ‏می‌تواند بینش ناگهانی را آسان کند.‏

‏خواب هم واقعاً می‌تواند کمک کند.‏

‏صبح روز بعد بیدار می‌شوید‏

‏و انگار بخشی از جواب را پیدا کرده‌اید.‏

‏من اغلب به ضمیر نیمه‌آگاه‏ ‏یا ناخودآگاهم اعتماد می‌کنم.‏

‏می‌گویم: «کمی به آن اعتماد‏ ‏کن؛ ببینیم کجا می‌رود.»‏

‏کل ایده این است که رها‏ ‏کنید، حس خود را از دست بدهید‏

‏و بگذارید ناخودآگاه هدایت را به دست بگیرد.‏

‏می‌شود گفت باید خودتان را‏ ‏در موسیقی و لحظه گم کنید.‏

‏بوم.‏

‏در سال ۲۰۱۱ پژوهشگران‏ ‏مغز رپرها را تماشا کردند‏

‏وقتی بداهه‌خوانی می‌کردند.‏

‏همان‌طور که انتظار می‌رود، شبکهٔ‏ ‏پیش‌فرضِ خیال‌پردازی فعال‌تر بود.‏

‏بخش‌هایی از شبکهٔ اجرایی کمتر‏ ‏فعال بودند، اما نه کاملاً.‏

‏فقط کلمات تصادفی نیست،‏

‏پس هنوز مقداری کنترل اجرایی لازم‏ ‏است تا جریان را زیر نظر بگیرد.‏

‏الهامِ خیال‌پردازانه‏ ‏ممکن است مثل یک بذر باشد،‏

‏اما بعد باید آن بذر را پرورش داد‏

‏تا به چیزی واقعی تبدیل شود.‏

‏این واقعاً نوعی کار است.‏

‏تمرکز می‌خواهد.‏

‏باید در برنامه‌تان زمان مشخصی کنار بگذارید‏

‏تا شبکهٔ اجرایی ایده‌های بد را هرس کند‏

‏و بهترین‌ها را دنبال کند.‏

‏وگرنه فقط کسی هستید با تخیلی مهارنشده.‏

‏همهٔ ما زمانی همان آدم بوده‌ایم.‏

‏هیچ کودک خردسالی از انجام‏ ‏کاری خجالت یا بازداری ندارد.‏

‏چه ساز بزند،‏

‏روی چیزی ضرب بگیرد یا ترانه‌ای بسازد.‏

‏اما ساخته‌های نخستین ما چندان خوب نیستند.‏

‏باید مهارت فنی و زمینهٔ فرهنگی یاد بگیریم‏

‏تا چیزهایی بسازیم که با زمانه ارتباط‏ ‏بگیرند یا نیازی اجتماعی را حل کنند.‏

‏درست است که با رشد مغز،‏

‏رفتارها و فکرهایمان را تا حدی فیلتر می‌کند‏

‏تا مطمئن شود منطقی‌اند و معنا دارند،‏

‏و با هنجارهای اجتماعی هماهنگ‌اند،‏

‏که خوب است.‏